خطر پنهان در شیرینکنندههای بدون قند
زایلیتول نوعی قندالکل است که بهطور طبیعی در مقادیر کم در برخی مواد غذایی یافت میشود. اما امروزه تولیدکنندگان برای شیرین کردن مصنوعی محصولات بهداشت دهان، نوشیدنیها، ماست و بستنیها، از مقادیر بسیار بالاتری از این ماده استفاده میکنند. با وجود رواج گسترده این ماده، تأثیرات بلندمدت آن بر سلامت انسان تا پیش از این بهطور جامع بررسی نشده بود.
رابطه مستقیم سطح زایلیتول و حوادث قلبی
پژوهشگران در یکی از بزرگترین مطالعات این حوزه، سطح زایلیتول خون ۱۷ هزار و ۷۱۰ نفر را بررسی کردند. آنها شرکتکنندگان را بر اساس میزان این ماده در خون به چهار گروه تقسیم کردند و نتایج حاصل از مقایسه گروه با بالاترین سطح (۲۵ درصد اول) در برابر گروه با پایینترین سطح، نگرانکننده بود:
- افرادی با بالاترین سطح زایلیتول در خون، طی ۶ سال اول، ۵۷ درصد بیشتر در معرض خطر مرگ، حمله قلبی یا سکته مغزی بودند.
- در بازه زمانی ۳۰ ساله، احتمال وقوع این رویدادهای قلبیعروقی در این گروه ۱۸ درصد بیشتر از سایرین بود.
- بررسیها نشان داد رابطهای «وابسته به دوز» وجود دارد؛ یعنی هرچه مقدار زایلیتول در خون بیشتر باشد، ریسک بیماریهای قلبیعروقی افزایش مییابد.
نکته قابل توجه این است که این ارتباط، مستقل از عواملی نظیر سن، جنسیت، شاخص توده بدنی (BMI)، فشار خون بالا، دیابت و سطح چربیهای خون است.
زایلیتول چگونه قلب را تهدید میکند؟
اگرچه این مطالعه مستقیماً علت و معلول را اثبات نمیکند، اما شواهد علمی به مکانیسمهای خاصی اشاره دارند. مارکو ویتکوفسکی، پزشک و پژوهشگر بیمارستان دانشگاهی شاریته برلین، میگوید تحقیقات پیشین نشان داده است که زایلیتول میتواند توانایی پلاکتهای خون را برای تشکیل لخته افزایش دهد. همین افزایش لختهسازی احتمالاً عامل اصلی بروز سکتههای مغزی و حملات قلبی در افرادی است که سطح این شیرینکننده در بدنشان بالا میرود.