تلسکوپ رومن و تغییر پارادایم در رصد کیهانی
تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن (Nancy Grace Roman Space Telescope) تنها یک ابزار رصدگر ساده نیست، بلکه تلاشی برای پاسخ به بنیادیترین پرسشهای فیزیک مدرن است. این پروژه عظیم که هزینه ساخت و پرتاب آن ۴.۳ میلیارد دلار برآورد شده، تمرکز خود را بر نقاطی از جهان معطوف کرده که تلسکوپهای پیشین به دلیل میدان دید محدود، قادر به بررسی جامع آنها نبودهاند.
تفاوت بنیادین با جیمز وب و هابل
در حالی که تلسکوپ جیمز وب مانند یک ذرهبین قدرتمند روی نقاط خاصی از آسمان زوم میکند، تلسکوپ رومن مانند یک دوربین عریض (Wide-field) عمل میکند. این تلسکوپ میتواند در هر بار تصویربرداری، ناحیهای از آسمان را ثبت کند که حدود ۱۰۰ برابر وسیعتر از تصاویر هابل است، در حالی که کیفیت و رزولوشن تصاویر را در سطح مشابه حفظ میکند.
این قابلیت اجازه میدهد دانشمندان به جای بررسی تکتک کهکشانها، ساختار کلی جهان را در مقیاسهای عظیم مشاهده کنند. اهداف اصلی این مأموریت را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
- بررسی اثرات انرژی تاریک بر انبساط جهان
- نقشهبرداری از توزیع ماده تاریک در کیهان
- جستوجو برای سیارات فراخورشیدی با استفاده از روش microlensing
- رصد میلیونها کهکشان در بازههای زمانی مختلف
تحلیل کارشناسی در مورد مأموریت رومن
پیچیدگیهای فنی و علمی این تلسکوپ موضوع بحثهای متعددی در فضای نجوم ایران شده است.، محمدرضا رضایی، کارشناس حوزه نجوم و فضا، در برنامه «پارک وی» تلویزیون همشهری به بررسی جزئیات این مأموریت پرداخت. وی در این گفتگو به ظرفیتهای تلسکوپ رومن و تأثیر این ابزار بر درک ما از تکامل جهان اشاره کرد و توضیح داد که چگونه بودجه میلیاردی این پروژه با اهداف استراتژیک ناسا در دهه پیش رو همسو است.
دقت در طراحی این تلسکوپ به گونهای است که میتواند تداخلات نوری را به حداقل برساند و با ثبت دادههای حجیم، بانک اطلاعاتی عظیمی را برای نسلهای آینده اخترشناسان به ارث بگذارد.