شتاب افت کیفیت از دوران کرونا
نظام آموزشی ایران سالهاست با مشکلات زیرساختی دستوپنجه نرم میکند، اما شوک پاندمی کرونا این روند نزولی را شتاب بخشید. انتقال ناگهانی کلاسها به فضای مجازی و اپلیکیشنها، حلقه ارتباطی میان معلم و دانشآموز را گسست. در این میان، تفاوت دسترسی به ابزارهای هوشمند و کیفیت متغیر اینترنت در نقاط مختلف کشور، باعث شد آموزش آنلاین به جای جبران زمان، کیفیت یادگیری را پایین بیاورد.
چرخه باطل تعطیلیهای مکرر و اتلاف زمان
پایان کرونا لزوما به معنای بازگشت به ریل آموزش حضوری نبود. مدارس ایران به دلیل چالشهای محیطی و مدیریتی، مدام تعطیل میشوند. آلودگی هوا، بحران انرژی و سرمای شدید، هر بار کلاسها را به سمت گوشیهای تلفن همراه سوق داد. این تکرار تعطیلیها، فرصت تثبیت یادگیری را از دانشآموزان گرفت.
تحلیلهای کارشناسی و آمارهای رسمی نشان میدهد که مدیریت نامناسب زمان و تعطیلیهای گوناگون، ضربه سختی به تقویم آموزشی زده است:
- حدود 40 درصد از زمان استاندارد آموزش در مدارس ایران از دست رفته است.
- خلاءهای درسی عمیقی ایجاد شده که جبران آنها در سالهای آتی دشوار است.
- اتکای بیش از حد به آموزش آنلاین در شرایط غیربهینه، یادگیری را سطحی کرده است.
بحران سواد پایه در مقطع ابتدایی
بیشترین آسیب از این وضعیت به سالهای اول ابتدایی رسیده است؛ جایی که زیربنای سواد شکل میگیرد. کارشناسان آموزش و پرورش هشدار میدهند که نقص در آموزشهای پایه، اثرات زنجیرهای دارد. شواهد میدانی نشان میدهد تعداد قابل توجهی از دانشآموزان پس از گذراندن سال اول و دوم ابتدایی، هنوز در مهارتهای ابتدایی دچار مشکل هستند.
بسیاری از این کودکان در روخوانی متنهای ساده فارسی، درک مطلب و حتی نوشتن املای مقدماتی ناتواناند. این وضعیت نشان میدهد که نظام آموزشی پیش از رسیدن به نقطه بیبازگشت، نیازمند یک اصلاح ساختاری عمیق است تا نسل جدید با بحران بیسوادی مواجه نشود.