پژوهشگران با بهکارگیری روشهای دقیق آزمایشگاهی آرکئومتری (باستانسنجی)، یافتههای خود را در قالب سه مقاله علمی در نشریات معتبر بینالمللی منتشر کردند. این دستاوردها نشان میدهد فرضیات پیشین درباره میزان تحرک و رژیم غذایی مردمان این منطقه، با واقعیتهای استخوانشناختی همخوانی ندارد.
تغییر پارادایم؛ از کوچروها تا کشاورزان یکجانشین
در دهههای گذشته، باستانشناسان به دلیل تمرکز یافتهها بر گورستانها و کمبود شواهد استقراری، تصور میکردند فلات مرکزی ایران در عصر آهن عمدتاً محل زیست دامداران کوچرو بوده است. اما تحلیلهای ایزوتوپی و استخوانشناختی تیم مشترک ایرانی-لهستانی، روایت دیگری دارد.
ساکنان قرهتپه در اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره اول پیش از میلاد (حدود ۱۱۰۰ تا ۷۵۰ پیش از میلاد)، جامعهای یکجانشین بودند. این افراد به کشاورزی و دامداری اشتغال داشتند و پیوندی عمیق با بومسازگان محلی خود برقرار کرده بودند؛ یافتهای که دیدگاههای سنتی درباره تحرک جمعیت در این دوران را دگرگون میکند.
تیم پژوهشی و متدولوژی پروژه
این پروژه بینالمللی زیر نظر دکتر مصطفی ده پهلوان (عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و رئیس هیئت کاوش قرهتپه سگزآباد) و پروفسور آرکادیوش سولتیشیاک از دانشگاه ورشو اجرا شد. در این مسیر، تیمی از متخصصان از جمله جوانا تربیکا، رافائل فتنر، الهام فرنام، مرجان ملابیرامی و زهرا علینژاد روی بقایای انسانی این محوطه متمرکز بودند.
کالبدشکافی سلامت و تغذیه در عصر آهن
بخش مهمی از این پژوهش به انسانشناسی زیستی و بررسی آسیبهای استخوانی اختصاص داشت. محققان برای رسیدن به نتایج دقیق، استخوانهای حداقل ۵۲ فرد را تحلیل کردند که ترکیب جمعیتی آنها به شرح زیر است:
- ۱۸ مرد
- ۹ زن
- ۲۱ نوزاد و کودک
- ۴ بزرگسال با جنسیت نامشخص
بررسیهای مربوط به بیماریهای دهان و دندان، شیوع پوسیدگی دندان را در حدود ۲۱ درصد ثبت کرد. این نرخ نشان میدهد رژیم غذایی ساکنان این منطقه حاوی مقدار قابلتوجهی کربوهیدراتها و مواد نشاستهای بوده است که با سبک زندگی کشاورزی آنها سازگار است.