پزشکان معتقدند سیگار تنها عامل ایجاد بیماریهای مزمن ریوی نیست، بلکه مستقیماً در عملکرد طبیعی دستگاه تنفسی و سیستم دفاعی بدن در برابر عفونتها اختلال ایجاد میکند. این موضوع باعث میشود فرآیند بهبودی پس از یک سرماخوردگی ساده برای افراد سیگاری دشوارتر و زمانبرتر باشد.
اختلال در سیستم پاکسازی طبیعی ریه
دکتر بابک پورقلیچ، پزشک عمومی و عضو انجمن پزشکان عمومی، یکی از دلایل اصلی این تأخیر در بهبودی را اختلال در مکانیسم پاکسازی مجاری تنفسی میداند. در حالت عادی، ریهها سیستمی برای دفع مواد زائد و عوامل بیماریزا دارند که سیگار این سیستم را مختل میکند.
دود سیگار دو اثر همزمان و مخرب بر مجاری تنفسی دارد:
- غلیظتر شدن خلط:مواد موجود در سیگار باعث میشود ترشحات مخاطی غلیظ شوند و دفع آنها از ریه دشوارتر شود.
- کاهش حرکت مژکها:سلولهای مویی یا مژکهای موجود در نای و نایژهها، وظیفه دارند با حرکت هماهنگ، مخاط و ذرات بیماریزا را به بیرون هدایت کنند. سیگار حرکت این مژکها را کاهش میدهد.
وقتی مژکها ضعیف شوند و خلط هم غلیظتر شود، یکی از مهمترین واکنشهای دفاعی ریه برای کاهش التهاب و خروج میکروبها از مجاری تنفسی از کار میافتد. سرفهها برای دفع این ترشحات سخت، طولانیتر میشوند.
تضعیف سیستم ایمنی و واکنشهای دفاعی
تأثیر سیگار بر دستگاه تنفسی تنها به آسیب فیزیکی مژکها محدود نمیشود. دود دخانیات با تضعیف عملکرد سیستم ایمنی، توانایی بدن برای مقابله سریع با ویروسها و باکتریها را کاهش میدهد.
در واقع، برای فردی که سیگار میکشد، مسئله فقط ورود مواد شیمیایی به ریه نیست، بلکه کل فرایند دفاعی بدن در برابر عفونت دچار اختلال میشود. این تضعیف سیستم ایمنی باعث میشود بدن زمان بیشتری برای غلبه بر عفونت نیاز داشته باشد و سرفهها به عنوان یک واکنش دفاعیِ ناکارآمد، برای مدت طولانیتری ادامه یابند.