طبقهبندی و منابع تأمین ویتامینها
ویتامینها به دو گروه کلی تقسیم میشوند: گروه اول محلول در چربی هستند که شامل ویتامینهای A، D، E و K میشود و گروه دوم که در آب حل میشوند، شامل ویتامین C و مجموعه ویتامینهای گروه B است. هر یک از این گروهها وظایف متفاوتی را در بدن بر عهده دارند.
بدن این مواد مغذی را از دو منبع تأمین میکند. منابع طبیعی که عمدتاً میوهها و سبزیجات را شامل میشود و منابع مصنوعی که در قالب مکملهای ویتامینی عرضه میگردند. توازن در دریافت این مواد، بهویژه برای زنان، اهمیت ویژهای دارد.
تأثیرات کمبود ویتامینهای محلول در چربی
کمبود ویتامینهای محلول در چربی میتواند سیستمهای حیاتی بدن را مختل کند. در ادامه به اثرات هر یک اشاره میشود:
- ویتامین A:این ماده برای حفظ بینایی ضروری است. کمبود شدید آن میتواند از خشکی چشم آغاز شده و تا نابینایی پیش رود.
- ویتامین D:کاهش سطح این ویتامین بهطور مستقیم منجر به پوکی استخوان میشود. همچنین در مدیریت «سندرم تخمدان پلیکیستیک» (PCOS) و تنظیم چرخه قاعدگی مؤثر است. در دوران بارداری نیز سطح کافی ویتامین D برای پیشگیری از سقط جنین و تداوم بارداری تا زمان زایمان حیاتی است.
- ویتامین E:این ویتامین در کنار سلنیوم بهعنوان یک آنتیاکسیدان قوی عمل کرده و از آسیب به غشای سلولها جلوگیری میکند. کمبود آن میتواند باعث کمخونی شده و بر عملکرد نخاع، رشتههای عصبی و شبکیه چشم اثر بگذارد.
- ویتامین K:نقش اصلی این ویتامین در انعقاد خون و رشد استخوانهاست. نبود این ماده در بدن، منجر به بروز اختلالات خونریزی میشود.
ویتامینهای محلول در آب و پیامدهای فقدان آنها
ویتامین C که بهوفور در مرکبات یافت میشود، نقش کلیدی در جذب آهن و تشکیل کلاژن دارد. دریافت ناکافی این ویتامین منجر به بیماری «اسکوروی» (Scurvy) میشود. علائم این بیماری شامل خونریزی لثه، کبود شدن سریع پوست، تب، عفونتهای تنفسی و اختلال در ترمیم زخمهاست.
علاوه بر این، ویتامینهای گروه B برای عملکرد بهینه دستگاه عصبی، سیستم گوارشی و سلامت قلبیعروقی ضروری هستند.