حمید شهریاری، رئیس سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی (سمت)، در جریان شصت و دومین اجلاس معاونان پژوهشی دانشگاهها و پژوهشگاههای کشور در دانشگاه خوارزمی، از تحولی در مدیریت منابع علمی خبر داد. او هدف نهایی این اقدامات را گذار از مدیریت مبتنی بر مدارک و اسناد کاغذی به سمت مدیریت الکترونیکی و تحقق دولت هوشمند در بدنه وزارت علوم دانست.
هشت محور هوشمندسازی در وزارت علوم
رئیس سازمان سمت تأکید کرد که برای تحقق این هدف، هشت پروژه کلیدی با حمایت وزارت علوم تعریف شده است. این پروژهها با هدف ارتقای کیفیت تولیدات علمی و تسهیل دسترسی به دادهها طراحی شدهاند تا فرآیندهای اداری و پژوهشی از حالت سنتی خارج شوند.
این پروژههای هشتگانه عبارتند از:
- ارزیابی هوشمند و ویرایش هوشمند
- ترجمه هوشمند و پیرایش خودکار
- کلیدواژهگذاری تخصصی
- تولیدات چندرسانهای کوتاه
- طراحی و اجرای پاسخگوی هوشمند
کتابخانه دیجیتال «احمد»؛ پلی میان منابع فیزیکی و فضای مجازی
یکی از محورهای اصلی این تحول، راهاندازی کتابخانه دیجیتال «احمد» است که به نام مرحوم حجتالاسلام والمسلمین دکتر احمد احمدی نامگذاری شده است. شهریاری اشاره کرد که این سامانه با بهرهگیری از تجربیات ۲۰ ساله کتابخانه دیجیتال نور طراحی شده تا خلأهای موجود در دسترسی به متون کامل آثار پژوهشی را برطرف کند.
در حال حاضر بسیاری از منابع فیزیکی در کتابخانههای دانشگاهی کشور قرار دارند که اگرچه اطلاعات کتابشناختی آنها در پایگاههای داده ثبت شده، اما متن کامل آنها در دسترس جامعه علمی نیست. هدف از ایجاد بستر «احمد» این است که منابع پراکنده در دانشگاهها و پژوهشگاههای مختلف تجمیع شود تا تمامی مراکز علمی بتوانند از آثار یکدیگر بهرهبرداری کنند.
این سامانه در مرحله افتتاح با نزدیک به ۱۰۰ عنوان کتاب فعالیت خود را آغاز کرده و زیرساختهای لازم برای افزودن آثار بیشتر از دانشگاهها و پژوهشگاههای سراسر کشور در آن پیشبینی شده است. این رویکرد علاوه بر افزایش دسترسی به علم، ابزاری مؤثر برای تقویت سامانههای مشابهتیابی و مقابله با تقلب علمی خواهد بود.