وقتی صحبت از دریافت سیگنال از اعماق فضا میشود، تصور اول بسیاری از ما حیات بیگانه است، اما واقعیت این کشف متفاوت است. سیگنالهای شناساییشده نه پیامهایی از موجودات فضایی، بلکه محصول شفقهای قطبی یک سیاره غولپیکر در فاصله بیش از ۶۳ سال نوری از زمین هستند. این یافتهها پنجرهای جدید به شناخت میدان مغناطیسی سیارات دوردست گشوده است.
رصد دقیق سامانه «بتا سهپایه»
پژوهشگران مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونین و دانشگاه اورگن برای رسیدن به این نتیجه، از آرایه رادیوتلسکوپی MeerKAT در آفریقای جنوبی استفاده کردند. آنها در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، چهار بار سامانه ستارهای «بتا سهپایه» را مورد بررسی قرار دادند. این سامانه که حدود ۶۳.۴ سال نوری با زمین فاصله دارد، میزبان سه سیاره شناختهشده است.
ویژگیهای سیگنالهای شناساییشده
در تحلیل دادههای بهدستآمده، دانشمندان با فورانهای کوتاه و تکرارشوندهای از امواج رادیویی مواجه شدند. ویژگی بارز این امواج، «قطبیده» (polarized) بودن آنها بود؛ مشخصهای که معمولاً در تابشهای رادیویی ناشی از شفقهای قطبی دیده میشود.
جدا کردن صدای سیاره از ستاره
بزرگترین چالش دانشمندان در این مسیر، تفکیک منبع سیگنال بود. پیش از این، تشخیص اینکه امواج رادیویی از خود سیاره میآیند یا از ستاره میزبان، تقریبا غیرممکن بود. اما محققان این بار با استراتژی متفاوتی پیش رفتند:
- استفاده از «اختروشها» (Quasars) بهعنوان نقاط مرجع بسیار درخشان در فضا.
- تعیین محل دقیق منشأ سیگنال با دقت بالا.
- تأیید نهایی اینکه منبع امواج، سیاره Beta Pictoris b است و نه ستاره مرکزی سامانه.
میدان مغناطیسی غولآسا
تحلیل ویژگیهای این امواج، حقیقتی تکاندهنده درباره ساختار Beta Pictoris b را فاش کرد. بر اساس دادههای بهدستآمده، این سیاره میدان مغناطیسی بسیار قدرتمندی دارد که شدت آن هزاران برابر بیشتر از میدان مغناطیسی زمین است. این قدرت مغناطیسی عظیم، عامل اصلی تولید شفقهای قطبی قدرتمند و در نتیجه ارسال سیگنالهای رادیویی است که اکنون توسط تلسکوپهای زمین شناسایی شده است.