تفاوت میان موجودی و دسترسی به دارو
کمبود دارو سالهاست که به یکی از معضلات سیستم سلامت ایران تبدیل شده است. اما وضعیت فعلی تفاوت مهمی با بحرانهای پیشین دارد. در حال حاضر، مشکل لزوما نبودِ فیزیکی دارو در کشور نیست، بلکه اختلال در مسیر رساندن دارو به مصرفکننده است. وقتی بیمهها مطالبات داروخانهها را با تاخیر پرداخت میکنند، نقدینگی مورد نیاز برای خرید مجدد اقلام دارویی از شرکتهای پخش تامین نمیشود.
این گسست مالی باعث شده است تا شکاف عمیقی میان «موجودی دارو» و «دسترسی به دارو» ایجاد شود. در بسیاری از موارد، دارو در بخشی از زنجیره تامین موجود است، اما داروخانه به دلیل نبود سرمایه در گردش، توان مالی خرید آن را ندارد. این وضعیت برای بیمارانی که به طور مستمر از داروهای خاص استفاده میکنند، ریسک جدی ایجاد میکند.
پیامدهای حذف ارز ترجیحی بر زنجیره تولید
در کنار بحران نقدینگی در سطح خرد (داروخانهها)، فشارات کلان اقتصادی نیز بر صنعت دارو وارد شده است. سیاست حذف ارز ترجیحی، هزینه تامین مواد اولیه و تولید را به شدت افزایش میدهد. این تغییر سیاست پولی، اثرات زنجیرهای دارد که در نهایت سرریز آن به جیب مصرفکننده میرسد.
دیدگاه متخصصی: دو مسیر آسیبزا
محمد عبدهزاده، رئیس سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی ایران و عضو هیات نمایندگان اتاق تهران، حذف ارز ترجیحی را یک ضربه دوطرفه توصیف میکند. او معتقد است این سیاست از دو مسیر اصلی نظام سلامت را تحت تاثیر قرار میدهد:
- بخش تولید:ایجاد چالشهای جدی در تامین نقدینگی برای شرکتهای دارویی جهت خرید مواد اولیه.
- بخش مصرف:افزایش قیمت نهایی دارو که دسترسی بیماران را دشوارتر و هزینههای درمان را سنگینتر میکند.
او تاکید میکند که اگرچه صنعت داروسازی متقاضی تداوم ارز ترجیحی نیست، اما با توجه به تورم شدید و نوسانات نرخ ارز، حرکت به سمت ارز تکنرخی باید با پیششرطهای مشخصی همراه باشد تا منجر به توقف تولید یا حذف داروهای حیاتی از سبد دارویی کشور نشود.