تأثیر برنامههای کاهش آسیب بر سلامت عمومی
دکتر محمدرضا شالبافان، مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، در جریان سومین کنگره بینالمللی و پنجمین کنگره ملی اعتیاد و رفتارهای پرخطر در یزد، از دستاوردهای حوزه کنترل رفتارهای پرخطر سخن گفت. وی تأکید کرد که کاهش شیوع اچآیوی در میان مصرفکنندگان تزریقی مواد، نتیجه مستقیم برنامهریزی هدفمند و استمرار خدمات بهداشتی است. این روند نشان میدهد ادغام خدمات کاهش آسیب در شبکه بهداشت کشور، مسیر دسترسی افراد در معرض خطر به درمانهای اعتیاد و خدمات پیشگیرانه را هموار کرده است.
زیرساختهای عملیاتی و تیمهای سیار
برای دستیابی به این نتایج، وزارت بهداشت زیرساختهای گستردهای را در سراسر کشور مستقر کرده است. این شبکه عملیاتی شامل موارد زیر است:
- فعالیت 70 مرکز تخصصی کاهش آسیب در نقاط مختلف کشور.
- بهکارگیری 93 تیم سیار برای حضور در مناطق هدف و ارائه خدمات مستقیم به گروههای در معرض خطر.
این مراکز و تیمها با شناسایی نقاط بحرانی، خدمات بهداشتی مورد نیاز را بهصورت میدانی ارائه میکنند تا پیامدهای اجتماعی و بهداشتی اعتیاد به حداقل برسد.
آمار غربالگری و خدمات سه ماهه نخست
بررسیها نشان میدهد که تنها در سه ماهه نخست سال جاری، بیش از 21 هزار مصرفکننده پرخطر خدمات بهداشتی دریافت کردهاند. این اقدامات بخشی از استراتژی جامع وزارت بهداشت برای پیشگیری از آسیبهای ناشی از مصرف مواد است.
در کنار خدمات درمانی، عملیات غربالگری گستردهای نیز در سطح ملی انجام شده است. طبق اعلام شالبافان، بیش از 16 میلیون و 800 هزار نفر از نظر مصرف مواد، الکل و دخانیات غربالگری شدهاند. هدف از این حجم بالای غربالگری، شناسایی زودهنگام افراد در معرض خطر و ارائه خدمات حمایتی در مراحل اولیه است تا از تبدیل شدن اعتیاد به بیماریهای سختتر جلوگیری شود.
نقش روانشناسان در شناسایی رفتارهای پرخطر
شناسایی رفتارهای مخاطرهآمیز تنها به معاینات پزشکی محدود نمیشود. در حال حاضر حدود سه هزار روانشناس در شبکه بهداشت کشور فعال هستند که تمرکز آنها بر غربالگری سلامت روان و شناسایی زودهنگام رفتارهای پرخطر است. این ظرفیت انسانی ابزاری کلیدی برای ارتقای سلامت روان جامعه و پیشگیری از آسیبهای اجتماعی محسوب میشود.