بیماری پارکینسون زمانی آغاز میشود که سلولهای مغزی مسئول تولید دوپامین آسیب ببینند و بهتدریج از بین بروند. دوپامین در واقع پیامرسان شیمیایی مغز است که کنترل حرکات روان و هماهنگ بدن را بر عهده دارد؛ بنابراین، هرگونه کاهش در سطح این ماده، جابهجایی و حرکت کردن را برای بیمار دشوارتر میکند.
عوامل پیچیده ایجاد بیماری
دانشمندان معتقدند پارکینسون حاصل یک زنجیره پیچیده از افزایش سن، پیشینهی ژنتیکی و قرار گرفتن در معرض عوامل محیطی است. نکته مهم این است که بیشتر موارد این بیماری بهطور مستقیم از والدین به فرزندان منتقل نمیشود. همچنین هیچ شواهدی وجود ندارد که ثابت کند مصرف یک ماده غذایی، ویتامین یا مکمل خاص بهتنهایی بتواند مانع بروز این بیماری شود.
نقش حیاتی فعالیت بدنی
تحرک منظم یکی از امیدوارکنندهترین ابزارهای پیشگیری است. پژوهشی گسترده که روی بیش از ۴۰۰ هزار نفر انجام شد و نتایج آن در سال ۲۰۲۵ در مجله «نورولوژی» (Neurology) منتشر شد، ارتباط مستقیمی میان سطح فعالیت بدنی و کاهش خطر ابتلا به پارکینسون پیدا کرد. افرادی که سبک زندگی فعالی داشتند، در مقایسه با افراد کمتحرک، کمتر در معرض این بیماری بودند.
ورزش منظم از چندین مسیر به مغز کمک میکند، از جمله:
- بهبود جریان خون در بافتهای مغزی.
- حمایت مستقیم از سلامت سلولهای عصبی.
- افزایش تعادل و قدرت عضلات.
- بهبود خلقوخوی و سلامت قلب.
در این میان، فعالیتهایی نظیر پیادهروی سریع، دوچرخهسواری، شنا و تمرینات قدرتی بیشترین تاثیر را دارند.
تغذیه و رژیم مدیترانهای
علاوه بر ورزش، نوع تغذیه نیز بر سلامت سیستم عصبی اثرگذار است. نتایج پژوهشی که سال ۲۰۲۳ در «مجله اروپایی نورولوژی» (European Journal of Neurology) منتشر شد، نشان داد پیروی از رژیم غذایی مدیترانهای احتمال بروز علائم اولیه پارکینسون را در افراد مسن کاهش میدهد.
این الگوی غذایی بر مصرف مواد زیر تاکید دارد:
- سبزیجات و میوههای تازه.
- حبوبات و غلات کامل.
- مغزها و روغن زیتون.
- ماهی و منابع غنی از امگا ۳.
این مواد غذایی سرشار از فیبر، چربیهای سالم و ترکیبات طبیعی گیاهی هستند که در حفظ سلامت مغز با افزایش سن نقش کلیدی ایفا میکنند.