تکرار لرزشها در شرق پایتخت
مهدی زارع، استاد پژوهشگاه زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، شرق تهران را در سه دهه گذشته لرزهخیزتر از غرب پایتخت میداند. آمارهای ثبت شده نشان میدهد در ۱۶۴ روز نخست سال ۱۴۰۵، نُه زمینلرزه با بزرگای بیش از ۳ ریشتر در این محدوده رخ داده است. این فعالیتهای لرزهای بهطور مشخص در نواحی پردیس، بومهن، رودهن و دماوند متمرکز شده که در این میان، زلزله ۴.۶ ریشتری ۲۲ اردیبهشت در منطقه پردیس یکی از برجستهترین رخدادهای اخیر بود.
پای گسل مشا در میان است
سامانه گسل مشا با طول بیش از ۲۰۰ کیلومتر، عامل اصلی ناپایداری لرزهای در شرق تهران است. در محدوده کلان، گسل مشا و گسل شمال تهران به یکدیگر میرسند و همین تلاقی، لرزهخیزی منطقه را دوچندان میکند. سوابق تاریخی نیز گواه این موضوع است؛ زمینلرزه تخریبی سال ۱۸۳۰ با بزرگای تقریبی ۷ ریشتر به قطعه شرقی گسل مشا نسبت داده میشود. همچنین زلزله ۵.۱ ریشتری سال ۲۰۲۰ که تهران را لرزاند، در همین بخش رخ داد.
آیا احتمال زلزله بزرگ وجود دارد؟
پاسخ به این نگرانی را نمیتوان در یک «بله» یا «خیر» ساده خلاصه کرد. هرچه زمینلرزههای کوچک لزوماً پیشدرآمدی برای یک فاجعه بزرگ نیستند، اما نادیده گرفتن آنها نیز اشتباه است. وجود گسلهای فعال و تغییرات تنش در لایههای زمین باعث میشود شرق تهران همچنان یکی از پهنههای حساس باشد که پایش مداوم آن حیاتی است.
بررسیهای انجامشده پس از زلزله سال ۱۳۹۹ در محدوده مشا-دماوند، نکات تکاندهندهای را روشن کرد:
- تنشها بهسرعت به سمت شاخه انتهایی شرقی گسل شمال تهران مهاجرت کردهاند.
- بارگذاری تنش در این محدوده طی سالهای اخیر افزایش یافته است.
- لرزشهای اخیر، بیش از هر چیز ضرورت آمادگی حداکثری پایتخت در برابر زلزله را یادآوری میکند.