مکانیسم تخریب سلولهای مغزی در پارکینسون
بیماری پارکینسون زمانی آغاز میشود که سلولهای مغزی تولیدکننده دوپامین آسیب ببینند و بهتدریج از بین بروند. دوپامین در واقع پیامرسان شیمیایی مغز است که کنترل حرکات روان و هماهنگ بدن را بر عهده دارد؛ بنابراین، افت سطح این ماده، حرکت کردن را برای بیمار دشوار میکند.
این اختلال مغزی بهمرور زمان تشدید میشود و هرچند لرزش، سفتی عضلات، کند شدن حرکات و مشکلات تعادل از نشانههای اصلی آن است، اما اثراتش به جنبههای دیگر زندگی نیز سرایت میکند. پارکینسون میتواند خواب، خلقوخو، حافظه، سیستم گوارش و حتی حس بویایی فرد را تحت تاثیر قرار دهد.
عوامل محیطی و ژنتیکی در برابر پیشگیری
دانشمندان معتقدند پارکینسون حاصل ترکیبی پیچیده از افزایش سن، عوامل ژنتیکی و قرار گرفتن در معرض محرکهای محیطی است. نکته مهم این است که بیشتر موارد این بیماری بهطور مستقیم از والدین به فرزندان منتقل نمیشوند. همچنین، شواهد علمی نشان میدهد هیچ ماده غذایی، ویتامین یا مکمل خاصی بهتنهایی قادر به پیشگیری از این بیماری نیست.
ورزش؛ سدی در برابر تخریب سلولهای عصبی
فعالیت بدنی یکی از امیدوارکنندهترین ابزارهای سبک زندگی برای حفظ سلامت مغز است. نتایج یک پژوهش گسترده که روی بیش از ۴۰۰ هزار نفر انجام شد و در سال ۲۰۲۵ در مجله «نورولوژی» (Neurology) منتشر گشت، تایید میکند افرادی که سطح فعالیت بدنی بالایی دارند، در مقایسه با افراد کمتحرک، ریسک کمتری برای ابتلا به پارکینسون تجربه میکنند.
ورزش منظم از چندین طریق به مغز کمک میکند، از جمله:
- بهبود جریان خون در سیستم عصبی.
- حمایت مستقیم از سلامت سلولهای عصبی.
- بهبود تعادل، قدرت عضلات و سلامت قلب.
- بهبود خلقوخوی کلی فرد.
در این میان، فعالیتهایی نظیر پیادهروی سریع، دوچرخهسواری، شنا و تمرینهای قدرتی بیشترین تاثیر را در ارتقای سلامت جسمانی و عصبی دارند.
تاثیر رژیم غذایی بر کاهش ریسک
تغذیه نیز در کنار ورزش، نقشی کلیدی در پیشگیری ایفا میکند. بر اساس پژوهشی که در سال ۲۰۲۳ در «مجله اروپایی نورولوژی» (European Journal of Neurology) منتشر شد، بررسی وضعیت افراد مسن نشان داد کسانی که بیشتر از رژیم غذایی مدیترانهای پیروی کردهاند، احتمال بروز پارکینسون در آنها کمتر بوده است.