سکته چشمی؛ عارضهای نادر اما ویرانگر
دادههای منتشر شده در نشریه علمی JAMA که حاصل بررسی وضعیت حدود ۱.۵ میلیون نفر است، هشدار میدهد مصرف داروهایی نظیر «سماگلوتید» یا «تیرزپاتید» در افراد مبتلا به دیابت، ریسک ابتلا به اختلالات عصب بینایی را بالا میبرد. این پژوهش بهطور مشخص به بیماری مخربی به نام «نوروپاتی ایسکمیک قدامی عصب بینایی غیرشریانی» (NAION) اشاره دارد.
در بیماری NAION، جریان خون به عصب بینایی بهطور ناگهانی مسدود یا کاهش مییابد. این وضعیت که در واقع نوعی سکته چشمی است، باعث میشود بیمار بهطور معمول زمانی متوجه بیماری شود که بینایی یکی از چشمهایش را از دست داده است. نکته تکاندهنده این است که برای این بیماری تاکنون هیچ درمان شناختهشدهای ابداع نشده است.
تغییر آمارهای ابتلا؛ از ۱ در ۱۰ هزار به ۱ در ۲۵۰۰
تحقیقات پیشین احتمال ابتلای یک نفر از هر ۱۰ هزار مصرفکننده سماگلوتید به NAION را تخمین زده بود، اما مطالعه اخیر ارقام نگرانکنندهتری را ارائه میدهد. در بررسی ۱۵۹ هزار بیمار مبتلا به دیابت نوع ۲ که از سماگلوتید یا تیرزپاتید استفاده میکردند، ۳۵ مورد ابتلا به NAION شناسایی شد؛ یعنی نرخ ابتلا به حدود یک نفر از هر ۲۵۰۰ نفر افزایش یافته است.
پژوهشگران طی یک بازه زمانی دو ساله، علاوه بر این ۳۵ مورد، ۹۳ بیمار دیگر را نیز شناسایی کردند که دچار اختلالات مختلف عصب بینایی شده بودند.
ارتباط با رتینوپاتی دیابتی
در پژوهش گسترده دیگری که روی ۱۸۵ هزار نفر انجام و در همان نشریه منتشر شد، محققان دریافتند داروهای کاهش وزن از نوع GLP-1 RA با افزایش خطر ابتلا به «رتینوپاتی دیابتی» یا همان آسیب به رگهای خونی شبکیه چشم مرتبط هستند.
با این حال، دادهها جنبه مثبت دیگری را نیز نشان میدهند:
- مصرفکنندگان داروهای GLP-1 در مقایسه با افرادی که داروهای دیگر دیابت را دریافت کرده بودند، عوارض بینایی تهدیدکننده کمتری داشتند.
- نیاز این گروه به درمانهای تهاجمی چشمی کمتر از سایر بیماران دیابتی بود.
اگرچه خطر کلی ابتلا به این بیماریها پایین ارزیابی میشود، اما محققان تأکید دارند بیماران تحت درمان با این داروها باید تحت پایش دقیقتر پزشکان باشند تا هرگونه تغییر در بینایی بهسرعت شناسایی شود. آنها همچنین خواستار انجام تحقیقات بلندمدتتر برای درک دقیق سازوکار تأثیر این داروها بر سیستم بینایی شدند.