بیماریهای قلبی و عروقی از دیرباز با سلامت مغز گره خوردهاند. فشار خون بالا، تصلب شرایین، نارسایی قلبی، فیبریلاسیون دهلیزی و سکتههای مغزی از جمله عواملی هستند که ریسک زوال عقل را افزایش میدهند. اما مطالعه جدیدی که در چین انجام شده، خبر از یک رابطه مستقیم و پیشگیرانه میدهد: مدیریت دقیق فشار خون، تنها برای قلب مفید نیست، بلکه حافظ مغز در برابر تخریب است.
جزئیات پژوهش بر روی ۳۴ هزار شرکتکننده
در این مطالعه، حدود ۳۴ هزار بزرگسال بالای ۴۰ سال با میانگین سنی ۶۳ سال شرکت کردند. معیار ورود به این پژوهش، داشتن فشار خون سیستولیک حداقل ۱۴۰ یا فشار خون دیاستولیک حداقل ۹۰ میلیمتر جیوه بود. محققان شرکتکنندگان را به دو گروه تقسیم کردند تا تأثیر مداخلات درمانی را بسنجند.
گروه اول تحت نظارت کادر درمانی جامعهمحور قرار گرفتند و داروهای لازم را دریافت کردند تا فشار خون آنها به محدوده هدف، یعنی کمتر از ۱۳۰ برای سیستولیک و کمتر از ۸۰ برای دیاستولیک برسد. پس از هفت سال پیگیری، نتایج خیرهکنندهای به دست آمد:
- کاهش ۱۵ درصدی خطر ابتلا به زوال عقل در گروه مداخله.
- کاهش ۱۳ درصدی احتمال بروز اختلالات شناختی.
- کاهش محسوستر فشار خون در مقایسه با گروهی که مراقبتهای معمول را دریافت میکردند.
چرا فشار خون باعث زوال عقل میشود؟
دکتر «یینگشیان سان»، مدیر گروه پزشکی قلب و عروق در بیمارستان دانشگاه پزشکی چین و محقق اصلی این پروژه، تأکید میکند که فشار خون بالا یک عامل خطر «قابل تغییر» است. او معتقد است اگرچه پیش از این میدانستیم فشار خون بالا مضر است، اما شواهد بلندمدتی درباره اثرات کاهش آن در سطح جمعیت وجود نداشت.
مکانیسم آسیب به این صورت است که فشار خون بالا به رگهای خونی کوچک و ظریفی که وظیفه خونرسانی به مغز را بر عهده دارند، ضربه میزند. تخریب این عروق باعث کاهش اکسیژنرسانی و در نهایت تخریب بافتهای مغزی میشود. نکته امیدوارکننده این است که این مداخله درمانی توسط کادر درمانی غیرپزشک و در سطح جامعه اجرا شد و نشان داد که سیستمهای بهداشتی محلی میتوانند نقش کلیدی در پیشگیری از زوال عقل ایفا کنند.