بسیاری از مردم برای سنجش میزان سلامت خود به شاخص توده بدنی یا همان BMI تکیه میکنند، اما نتایج یک مطالعه گسترده بر روی سالمندان، این باور را به چالش میکشد. دادههای این تحقیق نشان میدهد که در مردان، داشتن BMI در محدوده «اضافه وزن» با کاهش ۴۶ درصدی خطر مرگومیر ناشی از تمام علل مرتبط است. جالبتر اینکه در افراد دارای چاقی درجه یک و دو، این کاهش خطر تا ۵۱ درصد افزایش مییابد.
تلهی BMI و اهمیت توده عضلانی
دلیل این تضاد در ساختار بدن سالمندان نهفته است. BMI تنها از روی قد و وزن محاسبه میشود و تفاوتی میان چربی و عضله قائل نمیشود. با افزایش سن، کاهش توده عضلانی و تراکم استخوان طبیعی است؛ بنابراین، شاخص BMI پایینتر در سنین بالا لزوماً به معنای تناسب اندام نیست، بلکه ممکن است نشاندهنده تحلیل عضلات یا وجود بیماریهای مزمن باشد. در مقابل، BMI بالاتر در برخی سالمندان میتواند نشانی از توده عضلانی بهتر و استخوانهای محکمتر باشد.
چربی احشایی؛ قاتل خاموش در دور کمر
در حالی که وزن زیاد لزوماً خطرناک نیست، افزایش دور کمر سیگنالی هشداردهنده است. محققان دریافتند افرادی که وزن طبیعی یا حتی «کموزنی» دارند اما دور کمرشان زیاد است، با خطر مرگومیر بیشتری روبهرو هستند. در مردان، دور کمر زیاد در مقایسه با افراد دارای اندازه کمر استاندارد، خطر مرگومیر را ۲۴ درصد افزایش میدهد؛ تأثیر مشابهی نیز در زنان مشاهده شده است.
مشکل اصلی، تجمع چربیهای دردسرساز در اطراف اندامهای حیاتی است. این چربیها مستقیماً بر عملکرد ارگانهای زیر تأثیر میگذارند:
- کبد و کلیهها
- قلب و لوزالمعده (پانکراس)
- دستگاه گوارش
جزئیات آماری مطالعه
این پژوهش که نتایج آن در مدیکال نیوز تودی منتشر شد، دادههای ۶۹۰۵ فرد ۶۵ سال و بالاتر را در بازه زمانی سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۴ مورد بررسی قرار داده است. یافتههای این مطالعه تأکید میکند که برای ارزیابی واقعی سلامت، بهویژه در سنین بالا، نباید تنها به عدد ترازو یا فرمول BMI اکتفا کرد و باید توزیع چربی در بدن، بهویژه در ناحیه شکم، جدیتر گرفته شود.