تغذیه سالم، فارغ از اینکه بر پایه کدام الگوی غذایی باشد، میتواند سرعت پیری بیولوژیک بدن را کاهش دهد. پژوهشی که در مجله Nature Communications منتشر شده، نشان میدهد کیفیت کلی رژیم غذایی بیش از آنکه نوع خاص یک رژیم اهمیت داشته باشد، بر شاخصهای مولکولی پیری اثر میگذارد و این اثر در چندین الگوی تغذیهای مختلف مشاهده شده است.
تفاوت سن تقویمی و سن بیولوژیک
بسیاری از ما سن را بر اساس تاریخ تولد میشناسیم، اما سن تقویمی لزوماً بازتابدهنده وضعیت واقعی بدن نیست. سن بیولوژیک در واقع معیاری است که میزان فرسودگی و تغییرات سلولی را در سطح مولکولی میسنجد. محققان در این مطالعه برای اندازهگیری این تفاوت، از «ساعتهای اپیژنتیک» استفاده کردند؛ ابزارهایی که تغییرات شیمیایی در DNA یا همان متیلاسیون را ردیابی میکنند تا سرعت پیری را محاسبه کنند.
بررسی گسترده روی ۷۵۰۰ شرکتکننده
این پژوهش بر روی دادههای ۷۵۰۰ نفر از جمعیت آلمان متمرکز بود. محققان برای رسیدن به نتایج دقیق و اعتبارسنجی یافتهها، از دو گروه مطالعاتی مجزا استفاده کردند:
- ۶۴۷۰ نفر از شرکتکنندگان مطالعه راینلند
- ۱۰۳۴ نفر از مطالعه EPIC-Potsdam برای تأیید مستقل نتایج
آیا یک رژیم غذایی برتر وجود دارد؟
پژوهشگران ۱۰ الگوی غذایی شناختهشده را مورد بررسی قرار دادند. این لیست شامل رژیمهای مدیترانهای، نوردیک، DASH، MIND و رژیمهای گیاهی میشد. نکته جالب اینجاست که هر رژیم، افراد متفاوتی را به عنوان «سالمخوار» شناسایی میکرد. برای مثال، فردی که در معیارهای رژیم مدیترانهای امتیاز بالایی میگرفت، لزوماً در رژیم گیاهی جایگاه مشابهی نداشت و کمتر کسی بود که همزمان با تمام معیارهای ۱۰ رژیم مطابقت داشته باشد.
با این حال، یک نقطه مشترک در تمامی این الگوها دیده شد: هر چه کیفیت تغذیه بالاتر میرفت، سرعت پیری بیولوژیکی کندتر میشد. اگرچه شدت اثرگذاری هر رژیم با دیگری تفاوت داشت، اما نتیجه کلی تایید کرد که داشتن یک الگوی تغذیه سالم، فارغ از مدل خاص آن، برای کاهش سرعت فرسودگی بدن ضروری است.
دقت در سطح مولکولی و DNA
محققان برای رسیدن به این نتیجه، به بررسی دقیقترین بخشهای بدن پرداختند. آنها با استفاده از سه ساعت اپیژنتیک مختلف، حدود ۸۵۰ هزار نقطه از DNA شرکتکنندگان را تحلیل کردند تا اثرات تغذیه را در سطح مولکولی رصد کنند و ارتباط مستقیم میان کیفیت غذا و کند شدن روند پیری را اثبات کنند.