در سال ۲۰۱۵، کشورهای جهان در توافقنامه پاریس متعهد شدند تا افزایش میانگین دمای زمین نسبت به دوران پیشاصنعتی را تا حد امکان به ۱.۵ درجه سانتیگراد محدود کنند. هدف از این محدودیت، جلوگیری از پیامدهای غیرقابل بازگشت تغییرات اقلیمی بود. با این حال، ارزیابیهای اخیر نشان میدهد که جهان در مسیر دستیابی به این هدف نیست.
هشدار سازمان ملل درباره سیاستهای اقلیمی
برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP) هشدار داده است که اگر روند فعلی سیاستهای کشورهای مختلف ادامه یابد، دمای زمین تا پایان قرن میلادی احتمالاً ۱.۸ درجه سانتیگراد یا بیشتر افزایش مییابد. این رقم بهطور واضح از سقف تعیینشده در توافقنامه پاریس فراتر است و جهان را با مخاطرات بیشتری روبهرو میکند.
تشبیه گرمایش زمین به تب انسانی
مایکل مان، استاد دانشگاه پنسیلوانیا و دانشمند علوم اقلیمی، برای تبیین اهمیت این اعداد، افزایش دمای زمین را به «تب در بدن انسان» تشبیه میکند. او توضیح میدهد همانطور که افزایش اندک دمای بدن میتواند نشانهای از تغییرات جدی در وضعیت سلامت فرد باشد، افزایش چنددهم درجهای دمای زمین نیز فشار شدیدی به سامانه اقلیمی وارد میکند.
مان تأکید میکند عبور از مرز ۱.۵ درجه به معنای وقوع یک تغییر ناگهانی و لحظهای در تمام بخشهای زمین نیست، اما ریسک و شدت بسیاری از پیامدهای اقلیمی را بهشدت افزایش میدهد و مسیر بازگشت را دشوارتر میکند.
آثار ملموس پیش از عبور از آستانه خطر
دانشمندان معتقدند جهان حتی پیش از آنکه بهطور پایدار از مرز ۱.۵ درجه عبور کند، آثار تخریبی گرمایش را تجربه کرده است. گزارشهای هیئت بیندولتی تغییر اقلیم (IPCC) تأیید میکند که بسیاری از رویدادهای حدی آبوهوایی، نتیجه مستقیم گرمایش جهانی هستند. موجهای گرمای بیسابقه، آتشسوزیهای گسترده در جنگلها، بارشهای سنگین و سیلهای ویرانگر، همگی گواه این وضعیتاند.
پیامدهای تشدید شده پس از عبور از مرز ۱.۵ درجه
مطالعات علمی پیشبینی میکنند با رد شدن این آستانه، احتمال و شدت پدیدههای اقلیمی به شکل تصاعدی افزایش یابد. برخی از این پیامدهای احتمالی عبارتند از:
- افزایش تکرار و طولانیتر شدن موجهای گرمای شدید.
- تشدید بارشهای سنگین و وقوع سیلابهای گسترده در مناطق حساس.
- افزایش خطر خشکسالی در مناطقی که پیش از این نیز مستعد این پدیده بودهاند.
- تسریع روند ذوب یخچالهای قطبی و افزایش سطح دریاها.