مکانیسم تخریب سلولهای عصبی
دوپامین پیامرسان شیمیایی مغز است که هماهنگی و روانی حرکات بدن را مدیریت میکند. وقتی سلولهای تولیدکننده این ماده آسیب میبینند و از بین میروند، سطح دوپامین کاهش یافته و در نتیجه، حرکت کردن برای بیمار دشوار میشود. دانشمندان معتقدند پارکینسون حاصل ترکیبی پیچیده از افزایش سن، عوامل ژنتیکی و قرار گرفتن در معرض محرکهای محیطی است.
نکته مهم این است که بیشتر موارد این بیماری بهطور مستقیم از والدین به فرزندان منتقل نمیشوند. همچنین هیچ ماده غذایی، ویتامین یا مکمل خاصی وجود ندارد که بهتنهایی بتواند مانع ابتلا به پارکینسون شود.
ورزش؛ سپر دفاعی در برابر زوال عصبی
فعالیت بدنی یکی از امیدوارکنندهترین ابزارهای سبک زندگی برای حفظ سلامت مغز است. نتایج پژوهش گستردهای که روی بیش از ۴۰۰ هزار نفر انجام شد و در سال ۲۰۲۵ در مجله «نورولوژی» (Neurology) منتشر شد، تایید کرد افرادی که سطح فعالیت بدنی بالاتری دارند، در مقایسه با افراد کمتحرک، با احتمال کمتری به پارکینسون مبتلا میشوند.
ورزش منظم از مسیرهای مختلفی از جمله بهبود جریان خون و حمایت مستقیم از سلامت سلولهای عصبی به مغز کمک میکند. برخی از موثرترین فعالیتها عبارتند از:
- پیادهروی سریع و دوچرخهسواری
- شنا و تمرینات قدرتی
- فعالیتهایی که تعادل و قدرت عضلات را بهبود میبخشند
این تمرینات علاوه بر محافظت از سیستم عصبی، روی سلامت قلب و بهبود خلقوخوی فرد نیز تاثیر مثبت میگذارند.
رژیم غذایی و پیشگیری از علائم اولیه
تغذیه نیز نقش کلیدی در کاهش ریسک این بیماری ایفا میکند. پژوهشی که در سال ۲۰۲۳ در «مجله اروپایی نورولوژی» (European Journal of Neurology) منتشر شد، روی افراد مسن تمرکز داشت. یافتههای این تحقیق نشان داد پیروی از رژیم غذایی مدیترانهای با احتمال کمتر بروز علائم اولیه پارکینسون همراه است.
این الگوی غذایی بر مصرف مواد زیر تاکید دارد:
- سبزیجات، میوهها و حبوبات
- غلات کامل و مغزها
- روغن زیتون و ماهی
ترکیبات طبیعی گیاهی، فیبرها و چربیهای سالم موجود در این مواد غذایی، محیطی مناسبتر برای سلامت بلندمدت مغز فراهم میکنند.