سوءاستفاده از کارتخوانها برای معاملات غیرقانونی
بررسیهای بانک مرکزی نشان میدهد تعدادی از بانکها نظارت لازم بر حجم تراکنشهای غیرعادی در درگاههای پرداخت و کارتخوانها نداشتهاند. این دستگاهها که در ظاهر متعلق به کسبوکارهای مختلف بودهاند، در واقعیت به ابزاری برای خرید و فروش طلا و ارز تبدیل شده بودند تا متقاضیان بتوانند بدون رعایت ضوابط بانکی، مبالغ هنگفتی را جابهجا کنند.
این نوع تخلف باعث میشود زیرساختهای بانکی به جای تسهیل معاملات قانونی، به بستری برای عملیات واسطهگری و نوسانگیری در بازار ارز تبدیل شوند. بانکهای متخلف با نادیده گرفتن حجم غیرطبیعی تراکنشها در نقاط خاص، عملاً اجازه دادهاند تا چرخه پول در بازار سیاه فعال شود.
قصور در شناسایی عملیات مشکوک و پولشویی
طبق مقررات مبارزه با پولشویی، تمامی مؤسسات مالی موظفاند معاملات مشکوک را شناسایی و پس از بررسیهای اولیه، گزارشهای مربوطه را به مرکز ارسال کنند. اما در این پرونده، بانکهای مذکور از این تکلیف نظارتی سرپیچی کردهاند. در واقع، سیستمهای پایش داخلی این بانکها یا فعال نبودهاند و یا گزارشهای دریافتی نادیده گرفته شده است.
نکته قابل توجه این است که این تخلفات از طریق سیستمهای رصد و پایش خودِ بانک مرکزی شناسایی شده است، نه از طریق گزارشهای داوطلبانه یا داخلی بانکها. این موضوع نشاندهنده شکاف عمیق میان استانداردهای نظارتی بانک مرکزی و اجرای عملیاتی آن در برخی از بانکهاست.
تکرار سناریوی سال ۱۳۹۷
این رویه تخلفات بانکی یادآور اتفاقات سال ۱۳۹۷ است. در آن سال نیز همزمان با تلاطمات شدید ارزی، کارتخوانهای بانکی به طور گستردهای برای فعالیتهای مرتبط با خرید و فروش ارز مورد استفاده قرار گرفتند. در آن مقطع نیز متخلفان با استفاده از درگاههای پرداخت کسبوکارهای صوری، سعی در ایجاد التهاب در بازار و جابهجایی سرمایهها داشتند.
- تعداد بانکهای جریمه شده: حدود ۱۱ بانک
- نوع جریمه: جریمه نقدی
- علت اصلی: عدم نظارت بر تراکنشهای غیرعادی کارتخوانها
- مورد تخلف: نقض مقررات مبارزه با پولشویی (AML)