تصور رایج در جامعه این است که مصرف بیرویه ویتامینها هیچ عارضه خاصی ندارد. اما مونا نوروزی، متخصص تغذیه و رژیمدرمانی، هشدار میدهد که برای هر ویتامین و ماده معدنی، مرز مشخصی وجود دارد و مصرف بیش از این حد، بدن را با مخاطرات جدی روبهرو میکند.
مسمومیتهای پنهان؛ از سنگ کلیه تا ناهنجاری جنینی
ویتامین D یکی از رایجترین مکملهایی است که امروزه بسیاری به شکل روتین مصرف میکنند. نوروزی توضیح میدهد که دوزهای بالای این ویتامین میتواند باعث رسوب کلسیم و تشکیل سنگ کلیه شود. این وضعیت در مراحل پیشرفتهتر منجر به اختلالات کلیوی و حتی بههمخوردن ریتم قلبی میگردد.
خطرات مصرف بیش از حد مواد مغذی دیگر را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
- ویتامین A:مصرف بالای این ویتامین بهخصوص در زنان باردار، خطر ایجاد ناهنجاریهای جنینی را به همراه دارد.
- آهن:دوزهای غیرضروری آهن میتواند باعث تهوع، یبوست، دردهای شکمی و در موارد شدیدتر، مسمومیت و آسیب به اندامهای داخلی شود.
نکته کلیدی این است که مکملها هرچند در دسته داروها قرار نمیگیرند، اما بیخطر نیستند و دوز آنها باید متناسب با نیازهای هر فرد تنظیم شود.
اشتباه در تشخیص؛ هر خستگیای کمبود ویتامین نیست
بسیاری از افراد با مشاهده علائمی نظیر خستگی، ضعف یا کمانرژی بودن، بلافاصله سراغ خرید مکملها میروند. اما نوروزی تأکید میکند که کمخوابی یا بدخلقی لزوماً نشانه کمبود ماده مغذی نیست و میتواند ریشههای متعددی داشته باشد.
ریزش مو و توهم نیاز به بیوتین
ریزش مو یکی از رایجترین دلایلی است که افراد را به سمت مصرف مکملهای گرانقیمت میکشاند. با این حال، ریزش مو الزاماً به معنای کمبود بیوتین یا گروه خاصی از ویتامینها نیست. عوامل متعددی در این زمینه اثرگذارند:
- عوامل هورمونی و ژنتیک
- استرسهای عصبی و فشار روانی
- تغذیه نامناسب یا مصرف برخی داروهای شیمیایی
در مواردی که علت ریزش مو کمخونی باشد، مصرف کورکورانه مکملها بدون اصلاح مشکل اصلی بیفایده است. بنابراین، پیش از هر اقدامی باید علت اصلی مشکل شناسایی و سپس درمان شود.