تغییر در منشأ ابتلای جدید به HIV
الگوی انتقال ویروس ایدز در ایران در سالهای اخیر دستخوش تغییری بنیادین شده است. لادن عباسیان، رئیس مرکز تحقیقات ایدز ایران، اشاره کرد که اگرچه در آمار کلی مبتلایان، سابقه اعتیاد تزریقی در بیش از ۵۰ درصد افراد دیده میشود، اما وضعیت در شناساییهای جدید متفاوت است.
آمارهای سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که حدود ۶۵ درصد از افرادی که ابتلای آنها به HIV شناسایی شده، از طریق رابطه جنسی این ویروس را دریافت کردهاند. عباسیان تأکید کرد که بخشی از موارد ثبتشده در گروه «انتقال ناشناخته» نیز احتمالاً ناشی از روابط جنسی است که در پروندهها ثبت نشده است. افزایش موارد ابتلا در میان زنان، یکی از جنبههای نگرانکننده این تغییر الگویی است که نیازمند توجه ویژه است.
موفقیت برنامههای کاهش آسیب
کاهش نرخ بروز ایدز در میان مصرفکنندگان تزریقی مواد مخدر، نتیجه مستقیم اجرای متدیک برنامههای کاهش آسیب در سطح کشور است. این استراتژیها بهویژه در محیطهای بسته مانند زندانها اثرگذاری زیادی داشتند و توانستند زنجیره انتقال ویروس از طریق سرنگهای مشترک را بهشدت تضعیف کنند.
برای دستیابی به این هدف، چندین محور عملیاتی اجرا شد:
- توزیع گسترده سرنگهای یکبارمصرف برای حذف استفاده مشترک از ابزارهای تزریق.
- راه اندازی مراکز کاهش آسیب (DIC) جهت آموزش و ارائه خدمات به گروههای پرخطر.
- هدایت مصرفکنندگان تزریقی به سمت درمانهای نگهدارنده با متادون (MMT).
تاثیر مراکز MMT و DIC بر کنترل بیماری
تأسیس مراکز درمان نگهدارنده با متادون و مراکز کاهش آسیب، بستری فراهم کرد تا افراد علاوه بر دریافت خدمات درمانی و سرنگهای استریل، آموزشهای لازم برای پیشگیری از بیماری را دریافت کنند. اجرای مستمر این برنامهها در طول سالهای متمادی، بروز HIV را در گروه مصرفکنندگان تزریقی پایین آورد، هرچند سابقه اعتیاد همچنان در آمار کلی مبتلایان قدیمی حضور دارد.