در شرایط بحران و جنگ، نظام پژوهش سلامت با چالشها و فرصتهای جدیدی مواجه میشود که نیازمند تغییر رویکرد از پژوهشهای صرفاً واکنشی به سمت پژوهشهای مسئلهمحور و آیندهنگر است. هدف اصلی در این شرایط، کوتاه کردن فاصله میان تولید شواهد علمی و استفاده از آنها در فرآیندهای تصمیمگیری و عملیاتی است.
تغییر اولویتهای پژوهشی در شرایط بحران
در زمان وقوع جنگ، اولویتهای پژوهشی حوزه سلامت از مسائل بلندمدت به سمت نیازهای فوری و حفظ تابآوری نظام سلامت تغییر جهت میدهند. این تغییر اولویتها به معنای کنار گذاشتن سایر حوزهها نیست، بلکه به معنای اختصاص هدفمند بخشی از ظرفیتهای پژوهشی به مسائل نوظهور است.
محورهای اصلی پژوهش در شرایط جنگی
بر اساس اظهارات سرپرست معاونت پژوهش و فناوری نیماد، موضوعات زیر در شرایط جنگی اهمیت بیشتری پیدا میکنند:
- تأمین دارو و تجهیزات پزشکی
- تابآوری بیمارستانها و مدیریت زنجیره تأمین
- سلامت روان و پیامدهای روانی جنگ
- سلامت کودکان و گروههای آسیبپذیر
- پیامدهای بلندمدت مانند مخاطرات محیطی ناشی از آلودگیهای شیمیایی
سازوکار تعیین اولویتها در مؤسسه نیماد
مؤسسه ملی توسعه تحقیقات علوم پزشکی ایران (نیماد) برای تعیین اولویتهای پژوهشی در شرایط بحران، از چهار معیار اصلی استفاده میکند:
- نیاز واقعی نظام سلامت
- شواهد علمی موجود
- نظرات خبرگان و ذینفعان
- قابلیت استفاده از نتایج در تصمیمگیری و عمل
همچنین تأکید شده است که در شرایط جنگ، سرعت شناسایی نیازهای پژوهشی جدید و طراحی فراخوانها یا سازوکارهای حمایتی باید به حداکثر برسد تا پاسخگویی به آسیبهای جسمی، روانی و اجتماعی جنگ تسهیل شود.
