مصرف بیش از حد نوشابههای رژیمی که با شیرینکنندههای مصنوعی جایگزین قند شدهاند، میتواند پیامدهای منفی برای سلامت بدن داشته باشد. این عوارض ممکن است ناشی از خودِ شیرینکنندهها یا الگوهای تغذیهای مرتبط با مصرف بالای این نوشیدنیها باشد.
تغییر در میکروبیوم روده و آسیب به بافتها
شیرینکنندههای مصنوعی نظیر آسپارتام، سوکرالوز و ساخارین در صورت مصرف زیاد، میتوانند تعادل میان باکتریهای مفید و مضر روده را برهم بزنند. این پدیده که «دیسبیوز» (Dysbiosis) نامیده میشود، میتواند منجر به موارد زیر شود:
- از هم خوردن جمعیت میکروبی روده
- آسیب به بافتهای روده توسط باکتریهای مضر
- احتمال نشت بافتهای روده
رابطه با مقاومت به انسولین و بیماری کبد چرب
شیرینکنندههای موجود در این نوشیدنیها گاهی باعث افزایش ناگهانی سطح انسولین در خون میشوند. تداوم این روند میتواند منجر به مقاومت به انسولین شود؛ وضعیتی که در آن بدن پاسخ مناسبی به این هورمون نمیدهد و سطح قند خون افزایش مییابد.
مقاومت به انسولین یکی از عوامل خطر اصلی برای ابتلا به بیماری کبد چرب غیرالکلی است. در این حالت، قند خون بالا باعث تجمع تدریجی چربی در کبد میشود. این خطر در گروههای زیر بیشتر است:
- افراد دارای چاقی
- افراد مبتلا به دیابت نوع ۲
افزایش اشتها و کالری دریافتی
طبق گزارش «وری ول هلث»، مصرف منظم نوشابههای رژیمی میتواند به طور غیرمستقیم باعث افزایش کالری دریافتی شود. این پدیده از دو طریق زیستی و رفتاری رخ میدهد:
- اختلال در سیستم پاداش مغز: شیرینیِ بدون کالری، سیستم پاداش مغز را بهطور کامل فعال نمیکند. این امر باعث میشود مغز در وضعیت نارضایتی باقی مانده و فرد را برای دریافت شیرینی بیشتر، به سمت خوراکیهای حاوی قند سوق دهد.
- ترشح انسولین و هوس قند: شیرینکنندههای مصنوعی ممکن است موجب ترشح انسولین شوند، اما از آنجا که قند واقعی برای رفع گرسنگی وارد بدن نمیشود، بدن همچنان برای تأمین انرژی به دنبال دریافت قند بیشتر است.