حدود ۹ ماه از زمانی که وزارت امور اقتصادی و دارایی از آغاز برنامه تحول در ساختار گمرک کشور با تشکیل «ستاد ساماندهی و اصلاح گمرکات» خبر داد، میگذرد. با این حال، پرسشهایی در خصوص میزان پیشرفت این برنامه و تحقق وعدههای مطرحشده مطرح است.
محورهای اصلی برنامه اصلاح گمرکات
در زمان اعلام این برنامه، وزیر امور اقتصادی و دارایی بر تدوین طرحی جامع برای اصلاح ساختار گمرک تأکید کرده بود که بر چهار محور اصلی شامل آمایش گمرکات، واگذاری بخشی از گمرکات به بخش خصوصی، هوشمندسازی فرآیندها و اصلاح سیاستهای ارزی و تجاری استوار بود.
واگذاری گمرکات به بخش خصوصی؛ مهمترین بخش برنامه
یکی از مهمترین محورهای اعلامشده، اجرای طرح آمایش گمرکات و کاهش تعداد گمرکات با مدیریت مستقیم دولت بود. هدف این بود که تنها گمرکات اصلی با سازوکار دولتی به فعالیت ادامه دهند و اداره بخش قابل توجهی از سایر گمرکات به بخش خصوصی واگذار شود. این اقدام با هدف افزایش بهرهوری، کاهش هزینههای اجرایی، تمرکز فعالیتهای تجاری در گمرکات اصلی و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی صورت میگرفت.
با این حال، تاکنون گزارشی رسمی از تعداد گمرکات مشمول این طرح، میزان پیشرفت واگذاریها، زمانبندی اجرای برنامه یا نتایج حاصل از آن منتشر نشده است.
هوشمندسازی؛ وعدهای نیازمند گزارش عملکرد
محور دیگر برنامه اصلاح گمرک، توسعه هوشمندسازی و کاهش مراجعات حضوری بود که همواره از مطالبات فعالان اقتصادی محسوب میشود. هرچند گمرک ایران در ماههای گذشته اقداماتی در حوزه توسعه سامانههای الکترونیکی و تسهیل برخی فرآیندها انجام داده است، اما مشخص نیست این اقدامات تا چه اندازه در چارچوب برنامه جامع اصلاح گمرکات تعریف شده و چه میزان از اهداف پیشبینیشده محقق شده است.
فعالان اقتصادی منتظر نتیجه اصلاحات ساختاری گمرک هستند که فراتر از یک تغییر اداری، بر نحوه فعالیتهای تجاری تأثیرگذار است.