پژوهشگران دانشگاه دوک آمریکا نوعی باکتری طبیعی و بومی روده انسان را شناسایی کردهاند که با تولید یک قند پیچیده، میتواند مصرف انرژی بدن را بالا ببرد و میزان چربی احشایی را کاهش دهد. این یافته در صورت تأیید در نمونههای انسانی، مسیر تازهای را برای درمان چاقی و اختلالات سوختوساز باز میکند.
نقش کلستریدیوم ایمونیس در سوختوساز
این پژوهش که ۲۳ سپتامبر در نشریه علمی «سل هوست اند میکروب» (Cell Host & Microbe) منتشر شد، به سرپرستی نیراج سورانا، استادیار بخشهای اطفال و ژنتیک مولکولی و میکروبیولوژی دانشگاه دوک انجام شده است. سورانا پیش از این تحقیقات خود را بر بیماریهای التهابی روده متمرکز کرده بود، اما اکنون با تیمش نقش تازهای برای یکی از میکروبهای روده در حوزه متابولیسم کشف کرده است.
میکروب مورد بررسی، گونهای به نام «کلستریدیوم ایمونیس» (Clostridium immunis) است که در میکروبیوم سالم روده انسان یافت میشود. پیش از این، جامعه علمی این باکتری را بیشتر به دلیل نقشش در تنظیم پاسخهای ایمنی و محافظت در برابر التهاب روده میشناخت، اما نتایج جدید نشان میدهد قابلیتهای این باکتری بسیار فراتر از کنترل التهابات است.
فسفوکولین؛ کلید شیمیایی سوزاندن چربیها
باکتری مذکور ترکیبی به نام «اگزوپلیساکارید» تولید میکند که در ساختار آن مولکولی موسوم به «فسفوکولین» وجود دارد. پژوهشگران برای درک دقیقتر نقش این مولکول، نمونههایی از باکتری را به لحاظ ژنتیکی دستکاری کردند تا مسیر زیستی سازنده فسفوکولین را غیرفعال کنند.
نتایج این آزمایشها نشان داد که بدون حضور فسفوکولین، اثر محافظتی قند تولیدی در برابر اختلالات سوختوساز بهطور کامل از بین میرود. این موضوع ثابت میکند که یک جزء ساختاری کوچک، تأثیر تعیینکنندهای بر عملکرد کلی ترکیب تولید شده توسط باکتری دارد.
کاهش چربی احشایی و پیشگیری از دیابت
تیم تحقیقاتی برای سنجش اثرات این ترکیب، آن را روی موشهای چاق آزمایش کردند. نتایج نشان داد که مصرف این ترکیب باعث کاهش چشمگیر چربی احشایی میشود؛ یعنی همان چربیهایی که در اطراف اندامهای داخلی جمع شده و افزایش آنها مستقیماً با خطر ابتلا به دیابت نوع دو و بیماریهای قلبی-عروقی مرتبط است.
در کنار کاهش حجم چربیها، موارد زیر نیز در موشهای مورد آزمایش مشاهده شد:
- افزایش نرخ سوختوساز کلی بدن.
- تولید انرژی بیشتر بهویژه در بافتهای چربی احشایی.
- بهبود وضعیت متابولیک در مدلهای حیوانی دچار چاقی.
این یافتهها گامی مهم در جهت شناسایی اهداف درمانی جدید برای مبارزه با چاقی است و نشان میدهد میکروبهای روده میتوانند به عنوان ابزاری برای تنظیم وزن و سلامت متابولیک مورد استفاده قرار گیرند.