حسین افشین در مراسم افتتاحیه پانزدهمین نمایشگاه بینالمللی نوآوری و فناوری (اینوتکس)، وضعیت فعلی زیستبوم علم و فناوری کشور را تحلیل کرد. او تاکید کرد که ایران امروز با کمبود نقاط روشن یا ظرفیتهای فناورانه مواجه نیست، اما چالش اصلی در نحوه اتصال این ظرفیتها و حرکت آنها در یک جهت واحد نهفته است.
استعاره لیزر؛ تفاوت انرژی پراکنده و متمرکز
معاون علمی رئیسجمهور برای تبیین وضعیت نوآوری در کشور از یک استعاره فیزیکی استفاده کرد. او توضیح داد که هم لامپ و هم لیزر نور تولید میکنند، اما تفاوت بنیادین آنها در شدت نیست، بلکه در جهت حرکت پرتوهاست. در یک منبع معمولی، میلیاردها پرتو در مسیرهای مختلف حرکت میکنند و انرژی پراکنده است، اما در لیزر، این پرتوها همراستا و همفاز میشوند تا به توانی متمرکز تبدیل شوند که قادر به انجام کار است.
افشین وضعیت زیستبوم فناوری ایران را مشابه همین تفاوت دانست. به باور او، ایران در حال حاضر در وضعیت «نور پراکنده» قرار دارد و باید به سمت «تمرکز لیزری» حرکت کند تا توانمندیهای موجود به قدرت واقعی تبدیل شوند.
نقاط روشن موجود در زیستبوم نوآوری
رئیس سازمان مومن تصریح کرد که زیرساختهای لازم برای جهش فناورانه در کشور فراهم است. او به حضور فعال گروههای زیر اشاره کرد:
- دانشگاههای تراز اول و پژوهشگران توانمند
- شرکتهای دانشبنیان و شتابدهندهها
- صندوقهای حمایتی و پارکهای فناوری
- سرمایهگذاران و نیروی انسانی خلاق
از نظر او، مسئله اصلی اکنون این است که این قطعات مجزا تا چه اندازه با یکدیگر متصل شدهاند و حاصلجمع این همکاریها، چه میزان به قدرت ملی افزوده است.
گذار از رویکرد «دانشبنیانی» به «قدرتبنیانی»
معاون علمی رئیسجمهور بر لزوم تغییر پارادایم در مدیریت فناوری تاکید کرد. او معتقد است کشور باید از مرحله «دانشبنیانی» عبور کرده و به سمت «قدرتبنیانی» حرکت کند. این تغییر رویکرد به معنای کنار گذاشتن دستاوردهای دانشبنیانی نیست، بلکه تکامل منطقی این مسیر است تا علم به ابزاری برای تحقق اهداف استراتژیک تبدیل شود.
او شاخصهای تبدیل علم به قدرت ملی را در موارد زیر برشمرد:
- افزایش تابآوری اقتصادی و فناورانه کشور
- تامین امنیت زنجیرههای تامین در حوزههای حساس
- توانایی حل مسائل پیچیده ملی و کاهش وابستگیهای راهبردی
- خلق بازارهای جدید و تقویت قدرت چانهزنی ایران در عرصههای اقتصادی و فناورانه