شکاف نسلی: چرا نسل جوان احساس فقر می‌کند؟

به گزارش ایلنا، این یادداشت به بررسی شکاف نسلی در اقتصاد ایران می‌پردازد. نسل جوان امروز با مدرک دانشگاهی و اشتغال، باز هم در حسرت ثبات اقتصادی و رفاهی که والدینشان تجربه کرده‌اند، قرار دارد. این فاصله معیشتی تنها یک مسئله اقتصادی نیست، بلکه پرسشی بنیادین درباره آینده توسعه کشور است: آیا این شکاف تهدیدی برای انسجام اجتماعی و رشد پایدار خواهد بود یا فرصتی برای بازنگری در سیاست‌ها و قراردادهای اجتماعی؟ اقتصاد ایران در دو دهه اخیر شاهد تغییرات اساسی در توزیع رفاه بوده است. نسل‌های پیشین عمدتاً با نظام «رفاه دارایی‌محور» رشد کردند؛ یعنی داشتن خانه، زمین، خودرو و پس‌انداز ریالی به عنوان ستون اصلی امنیت اقتصادی آن‌ها بود. اما نسل جوان‌تر، به‌ویژه متولدان دهه 60 به بعد، در نظام «رفاه درآمدیِ شکننده» گیر افتاده‌اند. این درآمدها ممکن است در اعداد بالاتری نسبت به گذشته قرار داشته باشند، اما تورم مزمن، بی‌ثباتی شغلی و افزایش قیمت دارایی‌ها، قدرت تبدیل آن‌ها به ثروت ماندگار را از بین برده است. این دو نظام رفاهی موازی، منشأ اصلی شکاف نسلی اقتصادی در ایران هستند. نسل جوان حتی با مدرک تحصیلی بالاتر و ساعات کاری طولانی‌تر نیز، در رسیدن به معیارهای ثبات اقتصادی نسل قبل ناتوان می‌ماند. این امر باعث شده است که برای نخستین بار در تاریخ معاصر ایران، نسل فرزندان از نظر دارایی خالص و امنیت معیشتی، به‌طور سیستماتیک از نسل والدین خود عقب‌تر افتند. چرا نسل جوان احساس فقر بیشتری می‌کند؟ این شکاف نسلی نه تنها در اعداد و ارقام خلاصه می‌شود، بلکه در انتظارات و برداشت‌ها نیز ریشه دارد. نسل‌های گذشته انتظارات اقتصادی خود را بر اساس تجربه‌هایی شکل داده‌اند که در دوره‌های رونق نسبی یا ثبات قیمت‌ها تجربه کرده‌اند. اما نسل جوان، از نوجوانی با روایت‌های بحران، تحریم، جهش ارزی و کوچک‌شدن سفره مردم بزرگ شده است. رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی نیز این انتظارات منفی را تقویت می‌کنند.