اسماعیل بقائی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، دیدگاه دبیرکل سازمان ملل درباره عملکرد این سازمان را به چالش کشید. او اشاره کرد که دبیرکل فعلی، موفقیت سازمان ملل را در «جلوگیری از بروز جنگ بین ابرقدرتها» میبیند؛ برداشتی که به باور بقائی، مأموریت بنیادین این نهاد بینالمللی را تقلیل میدهد.
تضاد میان دیدگاه همرشلْد و گوترش
بقائی برای تبیین جایگاه واقعی سازمان ملل، به دیدگاههای «داگ هامرشولد» استناد کرد. او یادآور شد که هامرشولد پیشتر هشدار داده بود سازمان ملل نباید به ماشین برگزاری کنفرانسهای ایستا تبدیل شود تا صرفاً در خدمت دیپلماسی قدرتهای بزرگ باشد. هدف اصلی از تأسیس این سازمان، خلق ابزاری پویا برای پاسداری از امنیت کشورهای کوچک بود و هامرشولد تمام دوران مسئولیت خود را وقف پیشبرد همین باور کرد.
در مقابل، بقائی معتقد است دبیرکل فعلی سازمان ملل، مأموریت این نهاد را به سطحی پایینتر یعنی صرفاً «جنگندادن ابرقدرتها با یکدیگر» تقلیل داده است.
پیامدهای خطرناک قرائت حداقلی از منشور
به گفته بقائی، این نوع برداشت از بند ۴ ماده ۲ منشور سازمان ملل، پیامدهای گستردهای دارد. او تأکید کرد که چنین قرائتی، اکثریت قاطع اعضای سازمان ملل را عملاً بیربط معرفی میکند و اصول و اهداف بنیادین منشور را بیمعنا میسازد. خطرناکتر از آن است که این منطق، هرگونه جنگی را توجیه میکند و جنایات بازیگران بهاصطلاح «ابرقدرت» در تجاوز به سایر کشورها را سفیدشویی میکند.
او استدلال کرد که اگر معیار موفقیت تنها عدم وقوع جنگ میان ابرقدرتها باشد، در این صورت تمام مداخلات نظامی و کشتارهای گسترده در دهههای اخیر باید «موفقیت» تلقی شوند. در این چارچوب، جنایات ارتکابی در مناطق زیر به دلیل عدم درگیری مستقیم ابرقدرتها با یکدیگر، نادیده گرفته میشوند:
- جنگها و جنایات در کره و ویتنام
- بحرانهای انسانی و نظامی در کنگو و سودان
- اشغال و تخریب در عراق و افغانستان
- تجاوزات نظامی در یمن و غزه
بقائی در پایان این پیام، با رویکردی انتقادی پرسید که آیا چنین پیام و برداشتی، شایستهی دبیرکلی است که در آستانه پایان دوره مسئولیت خود قرار دارد؟