موضع سازمان شانگهای در قبال امنیت ملی ایران
کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در بیانیه پایانی خود، نگرانی عمیقشان را نسبت به تحولات خاورمیانه و بهطور مشخص وضعیت ایران ابراز کردند. اعضا موضع پیشین سازمان را تکرار کرده و حملات نظامی به خاک جمهوری اسلامی ایران را محکوم کردند؛ حملاتی که منجر به تلفات غیرنظیری و خسارات قابلتوجه اقتصادی در ایران شده است.
در بخشی از این بیانیه، کشورهای عضو مراتب تسلیت خود را به ملت و دولت ایران بابت درگذشت رهبر معظم انقلاب، سیدعلی خامنهای و خانوادههای قربانیان ابراز کردند.
تأکید بر ابزارهای دیپلماتیک و حاکمیت ارضی
اعضای سازمان همکاری شانگهای بار دیگر بر حمایت خود از حاکمیت و تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران تأکید کردند. آنها خواستار حل و فصل مناقشات صرفاً از طریق ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک شدند و اعلام کردند که از هرگونه تلاش برای کاهش تنشها در منطقه استقبال میکنند.
چالشهای راهبردی و نقد رویکرد «باریبههرجهت»
در کنار نشستهای رسمی، جلسات جانبی فرصتی برای تقویت روابط راهبردی و افزایش هماهنگیهای امنیتی و سیاسی میان اعضا بود. با این حال، تحلیلها نشان میدهد رویکرد «باریبههرجهت» ایران در مناسبات راهبردی، بهویژه در رابطه با ابرقدرتی چون چین، چالشبرانگیز است. این مسئله در شرایطی رخ میدهد که نظم امنیتی در غرب آسیا، آسیای میانه، قفقاز و آسیای جنوبی در حال دگرگونی است.
ثبات تفکر برخی سیاستگذاران و کارگزاران ایرانی در سالهای اخیر، مانع از تغییر جایگاه ایران در معادلات بینالمللی شده است. حتی تلاطمهای شدید ناشی از دو جنگ بزرگ که ایران را بهشدت متأثر کرد، نتوانست این باور را جایگزین کند که ایران باید فراتر از یک بازیگر منطقهای عمل کند.
برای دستیابی به جایگاه یک قدرت بینالمللی، ایران نیازمند بازتعریف معادلات امنیتی در حوزههای ژئوپلیتیکی مشترک، در سطح قدرتهای بزرگی نظیر چین و روسیه است.