اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، شامگاه چهارشنبه در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) واکنش تندی به اظهارات دبیرکل سازمان ملل نشان داد. او معتقد است تقلیل فلسفه وجودی سازمان ملل به «پیشگیری از بروز جنگ بین ابرقدرتها»، تفسیری گمراهکننده و خطرناک از روح منشور و اصل بنیادین منع توسل به زور در روابط بینالمللی (بند ۴ ماده ۲) است.
استناد به هامرشولد؛ سازمان ملل نباید ماشین قدرتهای بزرگ شود
بقایی برای تبیین دیدگاه خود به یادداشتهای «داگ هامرشولد»، دبیرکل پیشین سازمان ملل استناد کرد. او یادآور شد که هامرشولد پیشتر هشدار داده بود سازمان ملل هرگز نباید به یک ماشین برگزاری کنفرانسهای ایستا تبدیل شود که تنها در خدمت دیپلماسی قدرتهای بزرگ باشد. از نظر سخنگوی وزارت خارجه، مأموریت واقعی این سازمان باید تبدیل شدن به ابزاری پویا برای پاسداری از امنیت کشورهای کوچک باشد؛ هدفی که هامرشولد تمام دوران مسئولیت خود را وقف پیشبرد آن کرد.
قرائت حداقلی از منشور و توجیه جنایات
سخنگوی وزارت خارجه تأکید کرد که تعریف فعلی دبیرکل سازمان ملل، یک «قرائت حداقلی» است که پیامدهای وخیمی دارد. این برداشت نهتنها اکثریت قاطع اعضای سازمان ملل را بیربط معرفی میکند، بلکه عملاً هرگونه جنگی را توجیه کرده و اهداف بنیادین منشور را بیمعنا میسازد. بقایی هشدار داد که این نوع تفکر، جنایتهایی را که بازیگران بهاصطلاح «ابرقدرت» در تجاوز به دیگران مرتکب میشوند، سفیدشویی میکند.
وی با نقد این معیارِ موفقیت، خاطرنشان کرد که اگر نبودِ جنگ میان ابرقدرتها تنها معیار موفقیت باشد، جنایات ارتکابی در نقاط زیر نیز باید «موفقیت» تلقی شوند:
- کره و ویتنام
- کنگو
- عراق و افغانستان
- یمن، سودان و غزه
بقایی در پایان پیام خود با طرح یک پرسش انتقادی، خواستار بازنگری در این دیدگاه شد و نوشت: «آیا این، پیام شایستهای از سوی یک دبیر کل در آستانه پایان دوره مسئولیت است؟»