فراتر از یک مراسم خواستگاری؛ بازتاب اقتصاد و بیکاری
داستان در لایه نخست با یک مراسم خواستگاری آغاز میشود؛ موقعیتی که معمولاً پیشدرآمدی برای پیوند دو خانواده است. اما در نمایش سلمان سامنی، این اتفاق به بهانهای تبدیل میشود تا عادتهای روزمره کنار بروند و حقایقی که سالها پنهان مانده بود، رخ بنماید. نمایش خیلی زود از چهارچوب یک درام خانوادگی خارج شده و تماشاگر را با این پرسش روبهرو میکند: چه بر سر انسانهایی میآید که در هیچیک از طبقهبندیهای معمول جامعه جای نمیگیرند؟
«طبقه اضافی ۲» تلاش میکند جهان مفهومی نسخه نخست را با واقعیتهای امروز پیوند بزند. نویسنده در این اثر به محورهای زیر میپردازد:
- محدود شدن امکان انتخابها به دلیل فشارهای اقتصادی.
- بیکاریهایی که لزوماً به معنای نداشتن شغل نیست، بلکه فقدان کار meaningful است.
- حضور فیزیکی افرادی در جامعه که عملاً از مشارکتهای اجتماعی و سیاسی کنار گذاشته شدهاند.
کمدی به مثابه ابزاری برای مواجهه با تلخی
در این اثر، کمدی لایهای برای پوشاندن تلخیها نیست. سامنی از خنده را به ابزاری برای مواجهه با واقعیت تبدیل کرده است. خندههایی که در طول نمایش شکل میگیرد، بیش از آنکه متعلق به شخصیتهای روی صحنه باشد، به وضعیت абسورد و گرفتارکننده انسان معاصر بازمیگردد.
رشتهای از فلسفه تا صحنه تئاتر
برای درک ریشههای «طبقه اضافی ۲» باید به پیشینه تحصیلی سلمان سامنی نگریست. او تحصیلات خود را در فلسفه غرب دنبال کرده و پایاننامهاش را در مرز تلاقی فلسفه و تئاتر نوشته است. پژوهش او با عنوان «تاریخ تئاتر و تراژدی در زیباییشناسی هگل»، نقطه اتصالی میان مطالعات نظری و دغدغههای نمایشی اوست.
هرچند این پیشینه فلسفی باعث نشده نمایش به یک اثر دانشگاهی و خشک تبدیل شود، اما توضیح میدهد چرا در پس یک موقعیت ساده مانند خواستگاری، مسائلی بنیادین درباره انسان و امکان حضور او در جهان اجتماعی شکل میگیرد. سامنی حدود بیست سال است که در مسیر اجرایی تئاتر گام برمیدارد و این تجربه، تئاتر او را به بازخوانی وضعیت امروز جامعه تبدیل کرده است.