النینو و پیشبینی بارشهای شدید
منوچهر فرجزاده، اقلیمشناس و استاد آب و هواشناسی دانشگاه تربیت مدرس، بر احتمال بالای بروز توفان النینو در سطح جهان طی سال جاری تأکید دارد. او معتقد است با وجود فاصله جغرافیایی ایران از مرکز این پدیده، اثرات آن را به وضوح حس خواهیم کرد. برآوردها نشان میدهد بارشها در نقاط مختلف کشور حداقل ۵۰ درصد افزایش مییابد؛ وضعیتی که آمادگی برای مقابله با تبعات آن را از همین امروز ضروری میکند.
تکرار تجربه سیلهای فروردین ۹۸
نگرگها از وقوع سیلهای مشابه سال ۱۳۹۸ است. فرجزاده عامل اصلی سیلهای فروردین ۹۸ را بروز پدیده النینو میداند که در آن سال منجر به دو برابر شدن حجم بارندگیها و بروز سیل در نقاط مختلف کشور شد. این تجربه تلخ باعث شد نهادهای علمی تحقیقات جامعی را برای یافتن راهکارهای مقابله با بارشهای متمرکز آغاز کنند.
تفاوت سیل ایران با فاجعه نپال
برخی نگرانیها درباره ابعاد ویرانگری احتمالی این سیلها وجود دارد، اما فرجزاده تأکید میکند که ماهیت سیل ناشی از النینو در ایران با فاجعه سیل نپال متفاوت است. سیل نپال حاصل فروریختن یخچالهای طبیعی در ارتفاعات بود، اما در ایران با بارشهای شدید متناظر با تغییرات اقلیمی روبهرو هستیم و طبیعتاً ابعاد آن با مدل نپالی متفاوت خواهد بود.
تبدیل تهدید به فرصت برای ذخایر آبی
افزایش بارندگی لزوماً یک تهدید نیست. اگر کشور برای پذیرش حجم بالای آب آماده باشد، میتوان این پدیده را به فرصتی برای تغذیه ذخایر زیرزمینی منابع آبی تبدیل کرد. راضیه احقاقی در تحلیل خود اشاره میکند که تابآوری در برابر سیل نتیجه اقدامات میان و بلندمدت است، اما در کوتاهمدت نیز میتوان گامهای مؤثری برداشت.
برای کاهش تلفات جانی و مدیریت بحران، اقدامات زیر پیشنهاد شده است:
- نصب سامانههای هشدار زودهنگام در مناطق خطرخیز.
- پیشبینی وقوع سیل ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پیش از شروع بحران.
- اطلاعرسانی سریع و مؤثر به شهروندان برای تخلیه مناطق پرخطر.
- بهبود زیرساختهای جمعآوری آب برای جلوگیری از جاری شدن سیلاب در مناطق مسکونی.