شیمی فلوراید و اثرات حفاظتی
فلورین عنصری بسیار واکنشپذیر است که در طبیعت به ندرت به شکل آزاد یافت میشود و معمولاً در قالب ترکیبات معدنی حضور دارد. زمانی که این عنصر یک الکترون دریافت میکند، به فلوراید تبدیل میشود. در صنعت بهداشت، فلوراید سدیم مادهای فعال برای مقابله با پوسیدگی است که در صورت مصرف در مقادیر ایمن، فواید متعددی دارد.
- مقاومسازی مینای دندان در برابر حملات اسیدی.
- کاهش فعالیت متابولیکی باکتریهای تولیدکننده اسید.
- بازسازی مواد معدنی مینای دندان و توقف یا معکوس کردن برخی ضایعات اولیه پوسیدگی.
تفاوت کارایی محصولات حاوی این ماده کاملاً مشهود است؛ تحقیقات نشان میدهد خمیردندانهای حاوی فلوراید در مهار پوسیدگی دندانها، ۲۴ درصد مؤثرتر از نمونههای فاقد فلوراید عمل میکنند.
فرآیند تخریب مینا و نقش پیشگیرانه
مینای دندان که لایه خارجی و سخت دندان را تشکیل میدهد، عمدتاً از مواد معدنی ساخته شده است. با مصرف غذا، لایهای نازک به نام پلاک روی دندانها شکل میگیرد. باکتریهای ساکن در این لایه، قندهای موجود در مواد غذایی را تجزیه کرده و اسید تولید میکنند. این فرآیند که «دمینرالیزاسیون» نام دارد، مواد معدنی مینای دندان را حل کرده و در نهایت منجر به ایجاد حفره و پوسیدگی میشود.
در کنار خمیردندانها، لاکهای فلوراید نیز برای پیشگیری از این روند وارد بازار شدهاند، هرچند توصیه میشود این لاکها توسط پزشک متخصص روی دندانها اعمال شوند.
حضور فلوراید در منابع آب
فلوراید تنها در محصولات دندانپزشکی یافت نمیشود. این ماده از طریق مسیرهای مختلفی وارد منابع آب آشامیدنی میشود. بخش زیادی از فلوراید موجود در آبها به صورت طبیعی و در اثر هوازدگی سنگها و خاکها وارد چرخه میشود.
علاوه بر منابع طبیعی، فعالیتهای صنعتی نیز در افزایش غلظت این ماده اثر دارند. ذوب فلزات و تولید باتری به دلیل پسابهای حاصل از فرآیند تولید، فلوراید اضافی را به آبها منتقل میکنند. در همین رابطه، سازمان خدمات بهداشت عمومی ایالات متحده، غلظت ۰.۷ میلیگرم فلوراید در هر لیتر آب را توصیه کرده است.