مکانیسم پنهان در سلولهای ایمنی بافت چربی
محققان ژاپنی در مطالعهای که نتایج آن در نشریهScience Translational Medicineمنتشر شده، روی ماکروفاژهای بافت چربی (ATMs) تمرکز کردند. این سلولها فراوانترین سلولهای ایمنی در بافت چربی هستند و وظایفی حیاتی دارند؛ از مدیریت سطح چربی و کنترل التهاب گرفته تا پاکسازی بقایای سلولی مرده و آسیبدیده که به این فرایند Efferocytosis میگویند.
آزمایشها روی موشهایی که ابتدا دچار اضافه وزن شده و سپس لاغر شدند، حقیقتی تکاندهنده را آشکار کرد: آرایش mRNA در این سلولها دچار تغییراتی دائمی میشود. به زبان ساده، بدن حتی پس از کاهش وزن، وضعیت «چاقی» را به خاطر میسپارد و این حافظه زیستی، مسیر چربیسوزی را مسدود میکند.
پروتئین CWC22 و بنبست ژنتیکی
تحلیلهای ژنتیکی نشان میدهد استرس ناشی از چاقی، سطح پروتئینی به نام CWC22 را در هسته سلولهای ماکروفاژ کاهش میدهد. این پروتئین در واقع یک ویرایشگر ژنتیکی است که وقتی کم شود، سلول توانایی بازگشت به حالت اولیه را از دست میدهد.
آمارها در این پژوهش خیرهکننده است:۵۱.۹ درصداز ژنهایی که بر اثر چاقی دچار آرایش نامتعارف شده بودند، حتی پس از لاغری نیز در همان وضعیت دستکاریشده باقی ماندند. بررسیها تایید میکند که یکچهارم این تغییرات مستقیماً با کمبود پروتئین CWC22 در ارتباط است.
زنجیره تخریب؛ از ژن Scarb1 تا توقف چربیسوزی
این اختلال ژنتیکی در نهایت به ژنی موسوم به Scarb1 آسیب میزند. وقتی این ژن دچار مشکل شود، سیستم پاکسازی سلولی با افت شدید کارایی مواجه میشود. نتیجه این وضعیت را میتوان در مراحل زیر خلاصه کرد:
- تجمع سلولهای مرده در بافت چربی به دلیل نقص در سیستم پاکسازی.
- افت سطح مولکولی به نام «اینوزین» که محرک اصلی تجزیه چربیهای ذخیرهشده است.
- کندی شدید یا توقف کامل فرایند چربیسوزی در بدن.
هرچند این نتایج فعلاً حاصل آزمایش روی مدلهای موش است و کاربرد درمانی آن در انسان زمانبر خواهد بود، اما شناسایی این سد بیولوژیکی، گامی مهم برای درک دلیل بازگشت وزن و ابداع روشهای جدید برای درمان چاقی مزمن است.