گزارش «نظارت بر هوش مصنوعی ۲۰۲۶» که توسط دانشگاه فنی دارمشتات (TU Darmstadt) منتشر شده، رابطهای مستقیم میان سطح دانش افراد و اضطراب آنها از دست دادن شغل برقرار میکند. این پژوهش با نظرسنجی از بیش از ۲۰۰۰ نفر در آلمان انجام شده و این ایده قدیمی را که «ترس ناشی از ناآگاهی است»، به چالش میکشد.
پارادوکس آگاهی و اضطراب شغلی
دادههای این تحقیق نشان میدهد هرچه درک فرد از قابلیتهای هوش مصنوعی عمیقتر باشد، احتمال احساس ناامنی شغلی در او بیشتر است. طبق این گزارش، حدود ۴۳ درصد از افرادی که دانش بسیار قوی در زمینه هوش مصنوعی دارند، پیشبینی میکنند که این فناوری بهزودی جایگزین آنها در محیط کار شود. در مقابل، این میزان نگرانی در میان افرادی که شناخت کمتری از این تکنولوژی دارند، بهطور محسوسی کمتر است.
پروفسور پیتر بوکسمن، سرپرست این پژوهش، این وضعیت را نگرانکننده توصیف میکند. او معتقد است بسیاری از تحلیلگران بر این فرض استوارند که ترس مردم از هوش مصنوعی به دلیل کمبود اطلاعات است، اما واقعیت متفاوتی را نشان میدهد: افرادی که پتانسیل تحولآفرین این فناوری را با وضوح بیشتری میبینند، بیشتر از آینده شغلی خود میترسند.
چه مشاغلی در معرض خطر هستند؟
بر اساس یافتههای بوکسمن، نوع صنعت اهمیت کمتری دارد و معیار اصلی، «دیجیتالی بودن خروجی کار» است. کسانی که خروجی شغلی آنها به شکلهای زیر است، بیشترین ریسک را میپذیرند:
- تولید متن و محتوا
- تحلیل دادهها و تهیه گزارشهای تحلیلی
- نوشتن کد و برنامهنویسی
- ارائه و مدیریت مستندات
در مقابل، مشاغلی که به حضور فیزیکی و تعاملات ملموس وابسته هستند، در برابر پیشروی هوش مصنوعی مقاومترند.
شکاف مهارتی و نبود آموزش
نکته تأملبرانگیز در این پژوهش، تضاد میان ترس و آمادگی است. با وجود اضطراب بالا، استفاده روزانه از هوش مصنوعی در محیطهای کاری هنوز محدود است و اکثر کارکنان برای مدیریت این فناوری آموزش ندیدهاند. آمارهای پژوهش نشان میدهد تنها ۱۵ درصد از پاسخدهندگان در دورههای آموزشی مرتبط با هوش مصنوعی شرکت کردهاند؛ موضوعی که نشاندهنده یک شکاف مهارتی عمیق در مواجهه با این موج تکنولوژیک است.