هزینههای سنگین بازسازی و تنگناهای مالی
ایران پس از جنگ با حجم گستردهای از هزینههای انباشته مواجه است. بازسازی شبکههای انرژی و حملونقل، احیای بنگاههای آسیبدیده، جبران خسارات و تأمین سرمایه در گردش، تنها بخشی از اولویتهای پیشرو است. در کنار اینها، دولت باید قدرت خرید خانوارها را نیز حفظ کند.
این نیازها در شرایطی ایجاد شده که نوسان درآمدهای نفتی و محدودیت منابع ارزی، فضای مالی دولت را بهشدت محدود کرده است. فشار بر بودجه و نیاز به سرمایهگذاریهای همزمان، مدیریت منابع را دشوارتر میکند.
گسترش پایههای مالیاتی؛ جایگزینی برای افزایش نرخها
حامد سلیمانی، پژوهشگر اقتصادی، معتقد است افزایش نرخ مالیات برای فعالان شفاف اقتصادی، هزینهی تولید را بالا میبرد و بازدارنده است. در مقابل، دولت باید مسیر خود را به سمت شناسایی فعالیتهای پنهان و کاهش فرار مالیاتی تغییر دهد.
بنگاههای تولیدی برای بازگشت به ظرفیت کامل تولید، به نقدینگی و کاهش هزینههای غیرضروری نیاز دارند. بنابراین، گسترش پایههای مالیاتی در اقتصاد پساجنگ، هزینه کمتری برای بخش تولید تحمیل میکند و عدالت مالیاتی را برقرار میسازد.
کالبدشکافی ارقام بودجه سال ۱۴۰۵
بررسی لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ نشان میدهد که وابستگی دولت به درآمدهای مالیاتی بیش از پیش شده است. رشد پیشبینی شده برای درآمدهای مالیاتی نسبت به سال قبل حدود ۶۲.۶ درصد است که رقم کل را به حدود ۲ هزار و ۹۶۱ هزار میلیارد تومان میرساند.
- مالیات اشخاص حقوقی:حدود ۱ هزار و ۱۹۲ هزار میلیارد تومان پیشبینی شده است.
- عملکرد چهار ماهه نخست ۱۴۰۵:حدود ۵۷۷ هزار میلیارد تومان درآمد مالیاتی وصول شده است.
- مقایسه سالانه:رقم وصول شده در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵، نسبت به ۳۹۶ هزار میلیارد تومان در مدت مشابه سال ۱۴۰۴، رشد ۴۶ درصدی داشته است.
- میزان تحقق:نسبت تحقق درآمد مالیاتی تا این لحظه حدود ۲۰.۵ درصد از رقم مصوب سالانه است.
با توجه به اینکه قانون بودجه سال ۱۴۰۵ مجموع درآمدهای مالیاتی را حدود ۲ هزار و ۸۵۱ هزار میلیارد تومان پیشبینی کرده است، دولت برای رسیدن به این هدف باید بهطور متوسط در هر فصل بیش از ۷۱۳ هزار میلیارد تومان وصول مالیاتی داشته باشد.