فتالاتها و BPA؛ مزاحمان سیستم هورمونی
در تولید بسیاری از پلاستیکها و محصولات مصرفی، از ترکیباتی به نام «فتالاتها» استفاده میشود. در کنار آنها، مادهای به نام «بیسفنول A» یا همان BPA وجود دارد که پیشتر در ساخت پلاستیکها و پوشش داخلی قوطیهای مواد غذایی کاربرد گستردهای داشت. این دو ماده در گروه مواد مختلکننده غدد درونریز قرار میگیرند و میتوانند با تغییر در سیستم هورمونی بدن، عملکرد طبیعی ارگانها را برهم بزنند.
یافتههای پژوهشی دانشگاه میشیگان
دانشمندان دانشگاه میشیگان در مطالعهای گسترده، دادههای بیش از ۴۰۰۰ بزرگسال آمریکایی را بررسی کردند. نتایج این تحقیق نشان داد افرادی که سطح متابولیتهای فتالات در بدنشان بالاتر بود، سطح ویتامین D کمتری داشتند. نکته قابل توجه این است که در زنان، رابطه معناداری میان افزایش سطح BPA و کاهش میزان ویتامین D مشاهده شد.
تفاوت میان «ارتباط» و «علت»
بسیاری از پژوهشهای جدید همچنان بر وجود پیوند میان فتالاتها و افت ویتامین D تاکید دارند، اما یک نکته علمی ظریف در اینجا وجود دارد: اکثر این مطالعات از نوع «مشاهدهای» هستند. در دنیای علم، مشاهده ارتباط بین دو متغیر لزوماً به معنای این نیست که یکی باعث ایجاد دیگری شده است. بنابراین، فعلاً نمیتوان با قطعیت گفت که این مواد شیمیایی مستقیماً باعث کمبود ویتامین D میشوند، اما ارتباط آماری آنها غیرقابل انکار است.
راهکارهای کاهش مواجهه با مواد شیمیایی مضر
هرچند اجتناب کامل از مواد شیمیایی در محیطهای شهری دشوار است، اما تغییر در عادتهای ساده میتواند میزان ورود این مواد به بدن را کاهش دهد:
- جایگزینی غذاهای تازه با مواد غذایی بسیار فرآوری شده و بستهبندی شده.
- استفاده از ظروف شیشهای یا سرامیکی برای نگهداری و گرم کردن غذا به جای پلاستیک.
- پرهیز از گرم کردن غذا در ظروف پلاستیکی نامناسب.
- دور ریختن و عدم استفاده از ظروف پلاستیکی قدیمی یا آسیبدیده.