بازه زمانی حیاتی برای نجات مغز
شهرام رفیع تأکید میکند که از لحظه بروز سکته مغزی، زمان دشمن اصلی بیمار است. اگرچه بازه زمانی ۴.۵ ساعته پس از شروع علائم به عنوان «زمان طلایی» شناخته میشود، اما بیشترین بازدهی درمانی در ساعت نخست رخ میدهد. سرعت در تشخیص و انتقال سریع بیمار به مراکز درمانی، احتمال نجات سلولهای مغزی را بالا میبرد و عوارض جانبی را به حداقل میرساند.
نشانه های هشداردهنده؛ چه زمانی با ۱۱۵ تماس بگیریم؟
تشخیص سریع سکته مغزی نیازی به تجهیزات پیچیده ندارد و مشاهده چند نشانه کلیدی در خود یا اطرافیان کافی است. در صورت مشاهده موارد زیر، باید بدون درنگ با اورژانس ۱۱۵ تماس گرفت:
- ضعف یا فلج ناگهانی در یک سمت بدن
- اختلال در تکلم و دشواری در بیان جملات
- غیرقرین شدن صورت و افتادگی یک طرف لبها
عواملی که ریسک سکته را افزایش میدهند
بسیاری از سکتههای مغزی پیشبینیپذیر هستند. کنترل بیماریهای زمینهای و اصلاح سبک زندگی، سد محکمی در برابر این اتفاق است. برخی از مهمترین عوامل افزایشدهنده خطر سکته عبارتند از:
- فشار خون بالا، دیابت و چربی خون
- بیماریهای قلبی، چاقی و کمتحرکی
- مصرف دخانیات و الکل
- استرس مزمن و رژیم غذایی فاقد میوه و سبزیجات
- مصرف قرصهای ضدبارداری (بهویژه در زنان بالای ۳۵ سال)
اصلاح عادتهای روزمره و رعایت توصیههای بهداشتی میتواند از بروز بسیاری از این موارد جلوگیری کند.
بازسازی تواناییها؛ نقش کلیدی توانبخشی تیمی
درمان به پایان رسیدن حمله سکته ختم نمیشود. برای بازگشت بیمار به زندگی عادی، توانبخشی باید هرچه سریعتر و بهصورت تیمی آغاز شود. هماهنگی میان متخصصان فیزیوتراپی، کاردرمانی، گفتاردرمانی، بلعدرمانی و توانبخشی شناختی، شانس بهبودی ناتوانیهای جسمی و ذهنی را افزایش میدهد. تأخیر در این روند، آسیبهای وارده به مغز را تشدید میکند.