طرحی برای صنعتی کردن مرزهای شمال
دیمیتری ژیرنوف، سفیر روسیه در افغانستان، در دیدار با احمد جان بلال، رئیس شرکتهای دولتی حکومت طالبان، پیشنهاد ایجاد یک منطقه ویژه اقتصادی در گذرگاه مرزی حیرتان را ارائه کرد. این طرح فراتر از یک مرکز ترانزیتی ساده است؛ هدف روسیه تبدیل این منطقه به قطبی برای نگهداری، تولید و بستهبندی محصولات کشاورزی است تا ارزش افزوده کالاها پیش از خروج از مرز افزایش یابد.
رئیس شرکتهای دولتی طالبان این پیشنهاد را گامی مهم در مسیر توسعه اقتصادی دانست و تأکید کرد که دو طرف بهزودی همکاریهای عملی برای پیادهسازی این پروژه را آغاز میکنند. هر دو طرف در این نشست بر لزوم گسترش روابط تجاری و تقویت پیوندهای اقتصادی میان کابل و مسکو توافق کردند.
حیرتان؛ شاهرگ تجاری افغانستان در آسیای مرکزی
گذرگاه حیرتان در شمال افغانستان و در مرز با ازبکستان، یکی از استراتژیکترین مسیرهای ترانزیتی این کشور است. بخش بزرگی از واردات و صادرات افغانستان از این مسیر عبور میکند و هرگونه توسعه زیرساختی در این نقطه، تأثیر مستقیمی بر جریان کالا در منطقه دارد.
توسعه این گذرگاه با اهداف استراتژیک طالبان همسو است. کابل در سالهای اخیر تلاش کرده تا با تقویت مسیرهای تجاری در آسیای مرکزی، وابستگی شدید و سنتی خود به مسیرهای ترانزیتی پاکستان را کاهش دهد و تنوع مسیرهای صادراتیاش را افزایش دهد.
تغییر رویکرد مسکو در قبال کابل
این پیشنهاد اقتصادی در حالی مطرح میشود که روابط سیاسی روسیه و طالبان وارد مرحله جدیدی شده است. مسکو طی سال گذشته تغییرات بنیادینی در سیاست خارجی خود اعمال کرد؛ از جمله:
- حذف طالبان از فهرست سازمانهای تروریستی روسیه.
- به رسمیت شناختن اداره فعلی افغانستان.
- تسهیل مبادلات تجاری و تقویت حضور دیپلماتیک.
بسیاری از تحلیلگران این تحولات را تلاش روسیه برای تثبیت نفوذ خود در آسیای مرکزی و جلوگیری از خلأ امنیتی در مرزهای جنوبیاش میبینند. ایجاد منطقه ویژه اقتصادی در حیرتان، لایه اقتصادی این نزدیکی سیاسی را تقویت میکند.