تفاوتهای شخصیتی میان فرزندان یک خانواده اغلب به ترتیب تولدشان نسبت داده میشود. از مسئولیتپذیری فرزند اول گرفته تا احساس نادیده گرفته شدن فرزند وسطی؛ اما پرسش اینجاست که آیا این باورها صرفاً شوخیهای خانوادگی هستند یا ریشه در واقعیتهای علمی دارند؟ دادهها نشان میدهند ترتیب تولد با برخی ویژگیهای رفتاری و جسمی ارتباط دارد، اما نباید فراموش کرد که ژنتیک، وضعیت اقتصادی، شیوه تربیت و محیط اجتماعی متغیرهای قدرتمندتری در شکلدهی به آینده انسان هستند.
تضادهای سلامتی در فرزندان اول
بررسیهای پزشکی نتایج متناقضی را درباره وضعیت سلامت فرزندان اول نشان میدهد. از یک سو، این گروه در برابر برخی عادتهای مضر مقاومترند. برای نمونه، احتمال سیگار کشیدن فرزندان اول در مقایسه با فرزند پنجم خانواده حدود ۱۳ درصد کمتر است. اما این مزیت در شاخصهای متابولیک دیده نمیشود.
برخی مطالعات هشدار میدهند که فرزندان اول در معرض خطرات جسمانی متفاوتی هستند. این موارد عبارتند از:
- احتمال بالاتر ابتلا به اضافهوزن و چاقی
- زمینه بیشتر برای فشار خون بالا
- افزایش سطح تریگلیسرید در خون
عملکرد شناختی و چالشهای عصبی
جالبترین بخش یافتههای علمی به توانمندیهای ذهنی بازمیگردد. فرزندان اول در آزمونهای ضریب هوشی (IQ) عملکرد بهتری نسبت به خواهر و برادرهای کوچکتر خود دارند؛ جالب اینجاست که این تفاوت حتی در سنین بسیار پایین، یعنی حدود یکسالگی نیز مشاهده شده است.
با این حال، برتری شناختی لزوماً به معنای نبود چالشهای عصبی نیست. پژوهشهای جدیدتر اشاره میکنند که فرزندان اول ممکن است بیشتر از فرزندان بعدی با اختلال کمتوجهی-بیشفعالی (ADHD) و در برخی موارد اوتیسم دستوپنجه نرم کنند. همچنین، آمارهای مربوط به حساسیتهای غذایی و احتمال ابتلا به تب یونجه در این گروه بالاتر گزارش شده است.