طرح «خانهریز» با هدف باز کردن درهای سرمایهگذاری در پروژههای ملکی برای افرادی طراحی شده که سرمایه کمی در اختیار دارند. در این مدل، شهروندان به جای تلاش برای خرید یک واحد مسکونی کامل، مالکیت امتیاز بخش بسیار کوچکی از یک پروژه مشخص را میخرند و میتوانند بهتدریج سهم خود را افزایش دهند.
مکانیسم خانهریز؛ هر سهم معادل یکصدم مترمربع
نوید خاصهباف، مدیرعامل سازمان سرمایهگذاری و مشارکتهای مردمی شهرداری تهران، توضیح میدهد که هر «خانهریز» در واقع معادل امتیاز یکصدم مترمربع از یک پروژه ملکی است. این یعنی شهروندان به جای خرید مستقیم ملک، وارد یک سیستم سرمایهگذاری خرد میشوند. اگرچه هدف نهایی کمک به خانهدار شدن اقشار کمدرآمد است، اما دستیابی به این هدف کاملاً به رفتار مالی و میزان پسانداز هر فرد بستگی دارد.
نحوه قیمتگذاری و نظارت کارشناسی
یکی از چالشهای اصلی در پروژههای در دست ساخت، تعیین قیمت است. در طرح خانهریز، قیمت پایه هر سهم بهصورت ماهانه محاسبه میشود. در این فرمول، متغیرهای زیر دخیل هستند:
- میزان پیشرفت فیزیکی پروژه
- بهای تمامشده زمین
- عوارض قانونی و هزینههای ساخت
برای جلوگیری از هرگونه ابهام یا تخلف در قیمتگذاری، هیأت کارشناسان رسمی دادگستری مسئولیت تعیین و اعلام قیمتها را بر عهده دارند.
بازار ثانویه و قوانین توزیع سهمها
سرمایهگذاران در این طرح تنها محدود به خرید از شهرداری نیستند. امکان خرید و فروش خانهریزها میان شهروندان فراهم شده است؛ بهطوری که افراد میتوانند بسته به شرایط بازار و ضوابط تعیینشده، سهم خود را با قیمتی بالاتر یا پایینتر معامله کنند.
در نخستین مرحله اجرای این طرح، ۱۵ هزار خانهریز عرضه شد که طبق اعلام مسئولان، تمامی این سهمها به فروش رسیدند. شهرداری برای جلوگیری از ایجاد انحصار و توزیع عادلانهتر سرمایهها، سقف خرید در این مرحله را برای هر کد ملی ۲۰۰ خانهریز تعیین کرده بود تا امکان دسترسی طیف گستردهتری از شهروندان فراهم شود.
