پژوهشگران حوزه سلامت تأکید میکنند که برای دستیابی به بیشترین بهرهوری از جلسات تمرینی در باشگاه، کلاسهای ورزشی یا پیادهروی و دویدن، انتخاب ساعتی از روز که با ساعت زیستی طبیعی بدن سازگار باشد، اهمیت حیاتی دارد.
تأثیر الگوی زیستی بر زمان ورزش
بر اساس این یافتهها، افراد را میتوان به دو گروه کلی تقسیم کرد: کسانی که صبحها زود از خواب بیدار میشوند (سحرخیزان) و کسانی که در ساعات پایانی شب فعالتر هستند (شبزندهداران). توصیه میشود سحرخیزان تمرینات خود را در ساعات ابتدایی روز و شبزندهداران تمرینات خود را به ساعات پایانی روز موکول کنند تا بیشترین فایده را از ورزش ببرید.
یافتههای پژوهش مجله «اوپن هارت»
نتایج یک پژوهش تازه که در مجله علمی «اوپن هارت» (Open Heart) منتشر شده است، حاکی از آن است که هماهنگی بین زمان ورزش و ساعت زیستی، فواید سلامتی بهویژه برای قلب را افزایش میدهد. این موضوع برای افرادی که پیش از این در معرض خطر ابتلا به بیماریهای قلبی بودهاند، اهمیت بیشتری دارد.
در این پژوهش مشاهده شد داوطلبانی که زمان ورزش خود را با ریتم طبیعی بدنشان هماهنگ کرده بودند، در زمینههای زیر بهبود چشمگیری داشتند:
- افزایش کیفیت خواب
- کاهش فشار خون
- بهبود سطح قند خون
جزئیات مطالعه موردی در پاکستان
برای بررسی دقیقتر این فرضیه، مطالعهای روی ۱۳۴ نفر از افراد ۴۰ تا ۵۰ ساله در پاکستان انجام شد. ویژگیهای شرکتکنندگان در این پژوهش به شرح زیر بود:
- هیچیک از شرکتکنندگان ورزشکار حرفهای یا دارای آمادگی جسمانی بالا نبودند.
- تمامی افراد دارای حداقل یک عامل خطر بیماریهای قلبی (مانند اضافهوزن یا فشار خون بالا) بودند.
- برنامه ورزشی شامل پیادهروی با سرعت بالا روی تردمیل به مدت ۴۰ دقیقه، پنج روز در هفته و به مدت سه ماه زیر نظر مربی بود.
در این مطالعه، ۷۰ نفر به عنوان «سحرخیز» و ۶۴ نفر به عنوان «شبزندهدار» شناسایی شدند. برخی از این افراد در ساعاتی ورزش کردند که با الگوی زیستی آنها همخوانی داشت و برخی دیگر در ساعات متناقض با ریتم بدنشان تمرین کردند.
نتیجهگیری نهایی
اگرچه هر دو گروه (چه کسانی که در زمان مناسب ورزش کردند و چه کسانی که در زمان نامناسب تمرین کردند) از نظر آمادگی جسمانی پیشرفت کردند، اما افرادی که زمان ورزش خود را با ساعت زیستی بدنشان هماهنگ کرده بودند، بهبود بیشتری در شاخصهای سلامتی، بهویژه فشار خون را تجربه کردند.
