چالش فیزیک و مفهوم رانش بدون پیشرانه
یکی از بنیادیترین پرسشهای دنیای فناوریهای فضایی این است که آیا میتوان بدون پرتاب جرم به سمت مخالف، نیروی رانش ایجاد کرد؟ ساخت موتوری که بدون مصرف سوخت متداول کار کند، سالهاست در حاشیه فناوریهای فضایی مطرح است. با این حال، چنین ادعایی با یکی از اصول بنیادین فیزیک، یعنی قانون بقای تکانه، چالش مستقیم دارد و از نظر علمی «غیرممکن» تلقی میشود.
امدرایو؛ موتور غیرممکن راجر شاویر
در سال 2001، مهندس برق بریتانیایی به نام راجر شاویر، طرحی را تحت عنوان «امدرایو» (EmDrive) معرفی کرد. منطق این دستگاه بر این اساس بود که موتور بتواند بدون پرتاب ماده به سمت عقب، خود را به جلو حرکت دهد و در نتیجه نیازی به سوخت یا پیشرانه متعارف نداشته باشد. به دلیل همین ویژگی، این دستگاه به سرعت لقب «موتور غیرممکن» را دریافت کرد.
سیر آزمایشات؛ از ناسا تا دانشگاه درسدن
سیر زمانی آزمایشهای مربوط به امدرایو نشاندهنده نوسان در نتایج است:
- سال 2016: تیم ایگلورکس ناسا آزمایشهایی انجام داد و گزارش داد که نشانههایی از وجود نیروی رانش بسیار کوچک در این موتور مشاهده شده است.
- پس از 2016: آزمایشهای دقیقتر توانستند نتایج اولیه ناسا را تأیید نکنند.
- سال 2021: پژوهشگران دانشگاه صنعتی درسدن آلمان در آزمایشهای جامعتر، هیچگونه نیروی رانشی در امدرایو پیدا نکردند.
نتایج دانشگاه درسدن نشان داد که گزارشهای قبلی احتمالاً ناشی از خطاهای آزمایشگاهی، نویز تجهیزات و اثرات ناخواسته محیطی بوده است و نه یک نیروی رانشی واقعی.
ادعای جدید شرکت اکسودوس (Exodus)
با وجود شکستهای امدرایو، رؤیای موتور بدون سوخت همچنان ادامه دارد. در حال حاضر شرکت خصوصی Exodus Propulsion Technologies ادعاهای جدیدی را مطرح کرده است. در این شرکت، چارلز بوهلر فعالیت میکند که متخصص الکترواستاتیک و از کارکنان سابق ناسا است.
بوهلر پیش از این در مرکز فضایی کندی در فلوریدا نقش داشت و در راهاندازی آزمایشگاه الکترواستاتیک و فیزیک سطح فعالیت میکرد. سوابق حرفهای او در ناسا، باعث شده است تا ادعاهای جدید این شرکت در حوزه پیشرانهها مورد توجه قرار گیرد.