اکرم فرهادی، دبیر بورد سالمندشناسی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در وبینار برنامهریزی اجرای طرح جامع ارتقای سواد سلامت جامعه، بر اهمیت نقش پزشکی خانواده در شناسایی افراد در معرض خطر دمانس تأکید کرد. وی خاطرنشان کرد که برنامههای آگاهیبخشی باید همگام با برنامههای ملی کاهش عوامل خطر و تقویت مراقبتهای اولیه از سالمندان اجرا شوند.
چالش باورهای نادرست درباره دمانس
یکی از موانع اصلی در مدیریت این اختلال، تصور نادرست از ماهیت آن است. طبق گزارش جهانی آلزایمر در سال ۲۰۲۴:
- ۶۵ درصد از متخصصان حوزه سلامت و مراقبت، به اشتباه دمانس را بخشی طبیعی از فرآیند سالمندی میدانند.
- این رقم در میان عموم مردم به ۸۰ درصد میرسد.
این آمار نشان میدهد که برنامههای ارتقای سواد سلامت نباید تنها بر مردم تمرکز کنند، بلکه آموزش گروههای ارائهدهنده خدمات سلامت از جمله پزشکان، پرستاران، مراقبان سلامت، داروسازان، متخصصان تغذیه و گروههای توانبخشی نیز ضروری است.
روند سریع سالمندی جمعیت در ایران
فرهادی با اشاره به تحولات جمعیتی ایران، وضعیت پیشرو را به شرح زیر تشریح کرد:
- ایران یکی از کشورهایی است که با سرعت بالای سالمندی جمعیت روبهرو است.
- بر اساس برآورد صندوق جمعیت سازمان ملل متحد، انتظار میرود تا سال ۲۰۵۰، حدود ۲۷.۹ درصد از جمعیت ایران ۶۰ سال و بالاتر باشند.
این تغییر ساختار جمعیتی، نیاز نظام سلامت به آمادگی در برابر اختلالات شناختی و دمانس را افزایش میدهد.
ضرورت توسعه پژوهشهای جمعیتی و دادههای ملی
دبیر بورد سالمندشناسی بر نیاز مبرم کشور به دادههای ملی و بهروز تأکید کرد. وی بیان داشت که علیرغم انجام مطالعات ارزشمند، همچنان خلأ مطالعات جمعیتی گسترده، بهروز و قابل تعمیم به کل کشور در زمینه دمانس و اختلالات شناختی احساس میشود. برای سیاستگذاری دقیق، توسعه پژوهشهای جمعیتی و استفاده از ظرفیتهای موجود برای دستیابی به دادههای مستمر درباره وضعیت دمانس و عوامل خطر مرتبط با آن ضروری است.