بر اساس یافتههای یک مطالعه تحلیلی که در مجله علمی Science China Information Sciences منتشر شده است، شکاف فزاینده میان سرعت توسعه سیستمهای هوش مصنوعی و قابلیتهای بیولوژیکی انسان، یکی از جدیترین چالشهای بشریت در سالهای آینده خواهد بود. محققان این پدیده را «عدم تطابق تکاملی» نامیدهاند.
محدودیتهای بیولوژیکی و ریتم کند تکامل مغز
محققان توضیح میدهند که مغز انسان بر اساس یک ریتم بیولوژیکی بسیار کند عمل میکند که هزاران سال طول میکشد. ساختار اساسی مغز انسان حدود ۳۰۰,۰۰۰ سال پیش به شکل فعلی خود رسیده و مکانیسمهای انتقال سیگنال عصبی آن از آن زمان تاکنون تا حد زیادی پایدار مانده است.
ویژگیهای فنی مغز انسان شامل موارد زیر است:
- مصرف انرژی: مغز تنها حدود ۲۰ وات برق مصرف میکند.
- سرعت انتقال سیگنال: سیگنالهای عصبی با سرعتی بین ۱ تا ۱۰۰ متر در ثانیه حرکت میکنند.
- نرخ فعالیت نورونها: سرعت شلیک نورونها از ۱۰۰ تا ۲۰۰ بار در ثانیه تجاوز نمیکند.
- محدودیتهای فیزیکی: محدودیتهای جمجمه و متابولیک، ظرفیت حافظه کاری و سرعت پردازش را محدود میکنند.
اگرچه پدیده «نوروپلاستیسیته» به مغز اجازه میدهد از طریق پیکربندی مجدد اتصالات عصبی سازگار شود، اما این تغییرات بسیار تدریجی هستند و نمیتوانند با سرعت جهشی فناوری همگام شوند.
سرعت شتابان هوش مصنوعی در مقابل پایداری بیولوژیک
در مقابل، سیستمهای هوش مصنوعی با سرعتی بسیار فراتر تغییر میکنند. در حالی که تکامل انسان هزاران سال زمان میبرد، مدلهای هوش مصنوعی تنها در عرض چند ماه یا حتی چند هفته، بهروزرسانیهای اساسی را تجربه میکنند. این سیستمها با تکیه بر دهها هزار پردازنده، قابلیت بازطراحی و استقرار جهانی در بازههای زمانی بسیار کوتاه را دارند.
با این حال، این سرعت بالا هزینههای سنگینی دارد؛ آموزش مدلهای بزرگ هوش مصنوعی نیازمند مصرف انرژی بسیار زیاد و زیرساختهای محاسباتی پیشرفته در مراکز داده است که تضاد میان کارایی انرژی مغز و هوش مصنوعی را نیز برجسته میکند.