انحصار در صنعت خودرو اکنون از سطح تولید فراتر رفته و به زنجیره تأمین و بازار قطعات نیز تسری یافته است. تمرکز تولید قطعات راهبردی در اختیار تعداد محدودی از تأمینکنندگان، ساختار رقابتی این صنعت را تضعیف کرده و بسیاری از قطعهسازان کوچک و متوسط را از چرخه رقابت خارج کرده است.
چالشهای سیاستگذاری و محدودیت رقابت
اگرچه در سالهای گذشته تمرکز سیاستگذاریها بر شکستن انحصار دو خودروساز بزرگ و افزایش رقابت در بازار بوده است، اما وابستگی زنجیره تأمین به چند شرکت محدود، مانع از تحقق رقابت واقعی شده است. تغییر در مالکیت یا ساختار سهامداری خودروسازان به تنهایی منجر به رقابتیتر شدن بازار نمیشود، مگر آنکه تنوع تأمینکنندگان نیز افزایش یابد.
تمرکز بر قطعات الکترونیکی و آسیبپذیری زنجیره تأمین
تمرکز تولید برخی قطعات حساس، بهویژه در حوزه الکترونیک، باعث کاهش تنوع تأمینکنندگان و افزایش وابستگی خودروسازان به منابع محدود شده است. این وضعیت انعطافپذیری زنجیره تأمین را کاهش داده و هرگونه اختلال در تأمین یک قطعه الکترونیکی میتواند مستقیماً برنامههای تولید و تحویل خودرو را مختل کند.
- کاهش تنوع تأمینکنندگان در بازار قطعات.
- حاشیهنشینی قطعهسازان کوچک و متوسط.
- وابستگی شدید به منابع محدود برای تأمین سنسورها و قطعات الکترونیکی.
- تأثیر مستقیم اختلالات تأمین بر برنامههای تحویل خودرو.
دیدگاه نمایندگان مجلس درباره تأخیر در تولید
برخی از نمایندگان مجلس تأکید دارند که بخشی از تأخیر در تحویل محصولات خودروسازان، ناشی از وابستگی به منابع محدود در تأمین قطعات الکترونیکی و سنسورها است. محمد رستمی، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس نیز با تأکید بر این موضوع، معتقد است در تولید برخی قطعات راهبردی، انحصار شکل گرفته که ضرورت ایجاد رقابت در بازار قطعات را بیش از گذشته آشکار میکند.
