حدود ۹ ماه از زمانی که وزارت امور اقتصادی و دارایی از آغاز یکی از مهمترین برنامههای تحول در ساختار گمرک کشور با اعلام تشکیل «ستاد ساماندهی و اصلاح گمرکات» خبر داد، میگذرد. با این حال، پرسشهایی در مورد میزان پیشرفت این برنامه و تحقق وعدههای مطرحشده مطرح است.
در زمان اعلام این برنامه، وزیر امور اقتصادی و دارایی بر تدوین طرحی جامع برای اصلاح ساختار گمرک تأکید کرده بود. این طرح بر چهار محور اصلی شامل آمایش گمرکات، واگذاری بخشی از گمرکات به بخش خصوصی، هوشمندسازی فرآیندها و اصلاح سیاستهای ارزی و تجاری استوار بود.
واگذاری گمرکات؛ مهمترین بخش برنامه اصلاحی
یکی از محورهای اصلی اعلامشده، اجرای طرح آمایش گمرکات و کاهش تعداد گمرکات با مدیریت مستقیم دولت بود. طبق این طرح، تنها گمرکات اصلی با سازوکار دولتی به فعالیت ادامه میدادند و اداره بخش قابل توجهی از سایر گمرکات به بخش خصوصی واگذار میشد. هدف از این اقدام، افزایش بهرهوری، کاهش هزینههای اجرایی، تمرکز فعالیتهای تجاری در گمرکات اصلی و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی عنوان شده بود.
با این حال، تاکنون گزارشی رسمی از تعداد گمرکات مشمول این طرح، میزان پیشرفت واگذاریها، زمانبندی اجرای برنامه یا نتایج حاصل از آن منتشر نشده است.
هوشمندسازی؛ وعدهای که نیازمند گزارش عملکرد است
محور دیگر برنامه اصلاح گمرک، توسعه هوشمندسازی و کاهش مراجعات حضوری بود که همواره از مطالبات فعالان اقتصادی محسوب میشود. اگرچه گمرک ایران در ماههای گذشته اقداماتی در حوزه توسعه سامانههای الکترونیکی و تسهیل برخی فرآیندها انجام داده است، اما مشخص نیست این اقدامات تا چه اندازه در چارچوب برنامه جامع اصلاح گمرکات تعریف شده و چه میزان از اهداف پیشبینیشده محقق شده است.
فعالان اقتصادی منتظر نتایج اصلاحات ساختاری در گمرک هستند.