تجمع اخیر هزاران نوجوان در یکی از مراکز تجاری تهران که به دعوت یکی از چهرههای پرمخاطب شبکههای اجتماعی صورت گرفت، به دلیل ازدحام جمعیت از کنترل خارج شد و فعالیت این مجموعه را برای ساعاتی مختل کرد. این رخداد فراتر از یک خبر شهری، بازتابدهنده تحولی عمیق در سازوکار مرجعیت اجتماعی در عصر دیجیتال است.
عبور از الگوهای کلاسیک مرجعیت
جامعه معاصر دیگر با الگوهای سنتی اداره نمیشود. در گذشته، مرجعیت فرهنگی عمدتاً از نهادهای رسمی، رسانههای فراگیر، دانشگاهها، احزاب، روحانیون و چهرههای شناختهشده هنری و ادبی نشأت میگرفت. این نهادها به عنوان دروازهبانان عرصه عمومی، تعیین میکردند که چه کسی دیده شود و چه موضوعی به گفتوگوی عمومی راه یابد.
انقلاب دیجیتال و تغییر در منابع الهامبخش
- تضعیف انحصار رسانههای رسمی در تعیین مرجعیت.
- ظهور چهرههای جدید در شبکههای اجتماعی که با وجود میلیونها دنبالکننده، برای رسانههای سنتی ناشناخته هستند.
- تغییر در نحوه کسب اعتماد و الهامبخشی نسل آلفا و دهه نودیها.
آنچه در این رویداد جلب توجه کرد، شگفتی ناظران فرهنگی از ناشناخته بودن فرد دعوتکننده برای بخش بزرگی از جامعه و رسانههای رسمی بود. این موضوع نشان میدهد که نسل جدید، منابع کسب اطلاعات و الگوهای خود را از فضاهایی خارج از چارچوبهای سنتی انتخاب میکند. این تحول، نه یک اتفاق ناگهانی، بلکه نشانهای از تغییری است که سالها در حال وقوع بوده و اکنون در بسترهای دیجیتال به وضوح خود را آشکار کرده است.