اهمیت راهبردی دسترسی به آبهای آزاد
دسترسی به آبهای آزاد در دریای عمان، خلیج فارس و دریای خزر به عنوان یک مزیت رقابتی برای جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود. حسن بیکمحمدلو، رئیس سابق کمیته توسعه دریامحور مجمع تشخیص مصلحت نظام، با اشاره به نقش دریا در تقویت قدرت ملی، تصریح کرد که کشورهای دارای دسترسی به دریا در مقایسه با کشورهای محصور در خشکی، از جایگاه استراتژیک بالاتری در معادلات بینالمللی برخوردارند.
پیشینه تدوین سیاستهای توسعه دریامحور
ایده تدوین سیاستهای کلی توسعه دریامحور با هدف همافزایی میان دستگاههای اجرایی و تجمیع ظرفیتهای موجود از اواسط دهه ۹۰ شمسی در دستور کار قرار گرفت. این رویکرد با هدف بهرهگیری از دریا در حوزههای اقتصادی، امنیتی و سیاسی دنبال شده است.
- آغاز فرآیند تدوین سیاستهای کلی: سال ۱۳۹۶
- اهداف اصلی: ایجاد هماهنگی بینبخشی و بهرهبرداری از ظرفیتهای دریایی
- نقش دریا: تقویت هویت ملی و افزایش قدرت در سطوح منطقهای و بینالمللی
چالشهای پیشروی اجرای سیاستها
اگرچه اسناد بالادستی و سیاستهای کلی در این حوزه تدوین شده است، اما کارشناسان معتقدند که برای تحقق اهداف توسعه دریامحور، باید از مرحله ابلاغ عبور کرده و وارد فاز عملیاتی شد. بهرهگیری از این ظرفیتها نیازمند هماهنگی دقیق میان دستگاههای متولی و اجرای دقیق برنامههای مصوب است تا بتوان از این اهرم راهبردی در روندهای بینالمللی به نفع منافع ملی استفاده کرد.
توجه به دریا همواره یکی از محورهای مورد تاکید در اندیشه راهبردی مقامات عالی کشور بوده و در سالهای اخیر به دلیل تغییرات در روندهای اقتصادی و امنیتی، اهمیت این موضوع بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است.